Đêm trở thành tri kỷ

ĐÊM TRỞ THÀNH TRI KỶ

(Tự cảm của tác giả Nguyễn Phương Thủy về bài thơ Đêm, trang 28)

Kìa anh!

Cô gọi "anh"người không có trong đêm này. Cô gọi một người vắng mặt. Mối tình sống bằng ký ức. Cô sống bằng trí tưởng tượng. Yêu thương, nhớ nhung, chờ đợi…  được gửi vào đêm tối. Đêm hiện diện, chuyển động và đồng hành cùng cô.

Đêm ôm. Đêm soi. Đêm lang thang. Đêm mênh mang.

Đêm hình thành một thế giới kín đáo dành riêng cho những rung động của cô. 

Trong đêm – cô gái "lang thang"cùng nỗi nhớ của mình. Nỗi nhớ như màn đen, len lỏi, nhuốm màu và ngự trị những gì nó chạm tới:

Gió ngừng bay

Cuộn trong lòng nỗi nhớ

Trốn vào đêm –

con dế đọc thơ thầm thì âm ỉ

Cơn gió không những biết nhớ mà còn muốn giữ nỗi nhớ ấy trong lòng – một ý nghĩ đẹp và đau.

Con dế râm ran gọi bầy trở thành một nhân vật biết yêu – nó có một nỗi nhớ triền miên – lòng "âm ỉ" nuôi hy vọng. Nó đọc thơ thầm trong bóng tối như một người cầu nguyện trước khi đi ngủ.

Và

Chiếc nơ cài khuy áo ai quên:

Vướng vào đêm 

Vướng vào em...

Chiếc nơ ấy đã từng cài một khuy áo, thường là trên ngực và khuy áo ấy đã được mở ra, trong mùi thơm nồng nàn trinh trắng của hoa thiên lý…Một mùi hương còn sót. Cô cầm trên tay "trăn trở" – bàn tay lật qua lật lại để ngắm, để cảm – hay lòng cô trăn trở nghĩ suy? Cả cô và đêm đều bị chiếc nơ "vướng" vào – nhắc nhở một kỷ niệm – nhắc nhớ một ước ao. Cảm xúc dâng trong đêm. Nhưng cảm xúc ấy dường như không được phép xảy ra:

Hương còn thơm cho ngực nén bồi hồi.

Nỗi bồi hồi phải nén lại. Đã một mình trong đêm mà vẫn không dám sống với những rung động của lòng mình. Tại sao? Chuyện gì sẽ xảy ra khi "bồi hồi" trào ra khỏi biên giới ấy? 

Hoặc chỉ với:

Đêm ôm em

Thay lời anh hát

Nhà thơ đã gợi nên một chuyện tình khúc uẩn. Trong khắc khoải cô đơn cô gái nhớ người yêu – người con trai ấy đã từng hát cho cô nghe những bài ca trữ tình. "Lời anh hát" ấm áp quyện quanh cô như một vòng tay ôm ấp. Giờ đã xa. Chỉ còn màn đêm - vô hình. Đêm không biết ôm, lời hát cũng không. Một vòng ôm thật sự có lẽ chưa từng có. Chỉ có khát khao thầm kín trong cô.

Đêm - thế giới của một trái tim đang chan chứa cảm rung. Trái tim ấy đang dồn căng cô đơn và khao khát. Trái tim ấy liệu đã từng biết đến một hạnh phúc vẹn tròn? Người đọc có lẽ đã tự đặt câu hỏi và tìm thấy câu trả lời:

Soi nụ hôn anh không trao em

Soi thiệp hồng không ghi ngày tháng.

Trên chiếc cầu chênh vênh không anh dắt – cô gái cúi xuống nhìn dòng sông trong vắt – thấu đáy nơi sự thật phũ phàng lồ lộ trong ánh trăng: một tương lai đã không thể thành hình. Tình yêu? Có. Hạnh phúc? Không. Một nụ hôn ấp ủ, đợi chờ - không trao. Một cặp uyên ương – đẹp đôi đẹp lứa – không ngày cưới.

Day dứt sâu xa. Hạnh phúc không thể với tới, nó:

lơ lửng sao trăng

Tình yêu trong trắng vẫn đi con đường của nó – tồn tại trong những giấc mơ:

Đêm thơ ngây

Gối đầu tay anh ngủ

Giấc mơ bồng bềnh

Manh áo trắng bay bay…

Ai chẳng nao lòng xót xa?

Cô gái ấy – thèm khát khôn nguôi một hơi ấm, một giọng hát, cô đi tìm:

Em tìm anh /Tìm anh mải miết

Cô tìm một cảm xúc mà trái tim không thể từ bỏ - như ngọn gió ngừng thổi –  chấp nhận cả sự không tồn tại để giữ nỗi nhớ trong lòng – không khác chi một con người đắm đuối mang tình yêu vào cõi hết.

Tận đường là nơi nỗi đau đạt tới độ cao:

Cánh phù dung vĩnh biệt ngày khép nụ

Dẫu thế, bởi cô gái sống bằng tưởng tượng nên khát vọng không lụi tàn theo đóa phù dung. Cô hỏi:

Anh là nắng

Phía đời xa xôi ấy

Có nơi nào

Em ấm áp bên anh?

Một câu hỏi gửi vào màn đêm – một màn đêm không điểm dừng, điểm tựa:

Đêm mênh mang

Đêm mãi mênh mang...

Và chính bởi đêm vô cùng nên cho dù

nước mắt còn thơ thẩn chín tầng mây

hai người ấy sẽ mãi là Đêm và Nắng.

Cái đẹp của bài thơ phải chăng chính là nơi đó, đêm – ngày nối tiếp nhau nhưng chẳng bao giờ cạnh nhau – tình yêu kết cấu tồn tại bằng cảm xúc – không bằng khoảng cách vật lý. Thiệp hồng không ghi ngày tháng vẫn giữ màu hồng trong tim – những con tim đang yêu hay đã từng yêu. Có những nỗi nhớ không cần được bù đắp thỏa nguyện mà chỉ cần giữ gìn – trong tấm tình son.

Người đọc vừa đi qua một đêm như thế. Một đêm rất nhiều màu sắc trong màn đen mênh mang.

München, 30.06.2026 – Nguyễn Phương Thủy