Trần Huyền Tâm khởi dòng tinh khôi

Trần Huyền Tâm khởi dòng tinh khôi

Nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu

Tài năng thơ của Trần Huyền Tâm phát lộ sớm khi còn nhỏ. Trời cho chị năng khiếu thơ, lại cho chị cơ duyên được các nhà thơ nổi tiếng ở quê hương với con mắt tinh đời lập tức phát hiện ra thiên phú thơ ở chị. Họ bỏ công, bỏ của nâng niu, chăm sóc, dìu dắt, đào tạo một cách bài bản, kỹ lưỡng, xem chị cùng các tài năng “nhí” cùng trang lứa như những búp non trên cành. Họ tâm huyết tin rằng những búp non thơ văn này sẽ mở ra một mùa văn chương mới trên quê lúa Thái Bình. 

Ngày ấy, Trần Huyền Tâm xuất khẩu thành thơ, những bài thơ học trò thật tinh khôi, trong trẻo, tinh nghịch trẻ con: 

“Cỏ non lẫm chẫm bên đồi

Nghe mưa lách chách bật chồi nảy xanh”

và hồn nhiên, ngộ nghĩnh một cách hết sức đáng yêu: 

“Ễnh ương chừng đã thuộc bài

Thẳng chân đánh một giấc dài rõ phê”

Hồi ấy Trần Huyền Tâm là một thần đồng thơ nổi tiếng với rất nhiều giải thưởng thơ lớn dành cho lứa tuổi học trò ở cấp quốc gia. Chị đương nhiên là một niềm hy vọng của văn chương Thái Bình.

Số phận mỗi người có con đường riêng. Nó không theo ý muốn của mình, cũng không theo kỳ vọng của ai. Mỗi người đến với cuộc đời này hình như có một sứ mệnh đã được trao truyền. Khi vào đại học, Trần Huyền Tâm không đến với một khoa văn nào đó để tiếp tục hành trình văn chương, chị đến trường Ngoại giao và gắn bó cả đời với ngành ngoại giao cây tre ngặt nghèo của đất nước. Từ một cô bé nổi tiếng về thơ, chị đã trở thành một nhà ngoại giao chuyên nghiệp được nể trọng ở nhiều quốc gia.

Ai cũng nghĩ Trần Huyền Tâm đã bỏ rơi cô bé thần đồng thơ ngày nào. Bởi lẽ đã mấy chục năm không thấy thơ chị xuất hiện. Nhưng không, khi ở tuổi không còn trẻ nữa, chị đã bất ngờ xuất hiện trở lại và chỉ trong 8 năm (2018 - 2026) với 19 tác phẩm văn chương dày dặn lần lượt ra đời. Quả là một gia tài văn chương đồ sộ, người viết những dòng này dù nhiều chục năm theo đòi văn chương cũng không bao giờ dám mơ. Trong đó, gồm 6 tập thơ, 1 tập tản văn, 1 tập tiểu luận phê bình của mình và 11 tập văn thơ tuyển chọn mà chị là chủ biên. Sự tái xuất của Trần Huyền Tâm với văn chương Việt đầu thế kỷ 21, không thể ấn tượng hơn. 

Trần Huyền Tâm thừa bản lĩnh và phẩm chất thơ để không bị dẫn dụ bởi những trào lưu văn chương thời thượng. Điều này dễ nhận thấy ở những người học cao, sống sâu, đi nhiều, biết rộng. Hẳn rồi, chị là người được đào tạo bài bản, có nhiều năm làm “sứ” sinh sống ở nhiều nước. Chị chả lạ gì những chủ nghĩa, phong trào, trường phái, những trào lưu văn chương tiên phong ồn ào, náo nhiệt sớm nở tối tàn ở phương Tây. Chị có vẻ không chủ ý kế thừa những thành tựu của những chủ nghĩa, trường phái, trào lưu thơ mà chị từng trực tiếp sống trong môi trường ấy để làm cho thơ mình trở nên khác lạ, để được khác người. 

Qua các tập Giọt nắng vô thường (2018), Diệu khúc thời gian (2019), Mây ngàn năm vẫn đợi (2020), Khúc tâm du (2021), Đường về (2025), và Bên trời gió neo (2026), ta thấy thơ chị là thơ đương đại. Một nẻo đường thơ riêng biệt, một gương mặt thi ca Trần Huyền Tâm. Phong cách hiện đại nhưng hồn cốt đậm đà bản sắc bản địa. Tư duy thơ mới mẻ hiện đại Tây phương nhưng căn tính thơ lại huyền hoặc Á Đông. Cảm xúc thơ trực diện mạnh mẽ nhưng hồn vía thơ lại phiêu lãng hư huyền. Thơ ấy không thể hồn nhiên mà xác quyết là mới hay cũ, hay hay dở, quen hay lạ được. Cái sự thấm nhuần lưỡng thể nhất nguyên ấy chỉ có thể là của người thơ tự tin đã tỏ: 

“Thang mây chắp cánh thiên di

Cổng trời đã mở, đường đi đã rành” 

“Bên trời neo gió” là tập thơ lục bát tuyển chọn của Trần Huyền Tâm. Thơ của từ khi là cô bé “Tháng tư khấp khởi sang hè”, đến thơ của người nữ đã thật nhiều trải nghiệm và tỉnh thức “Một chiều nhẹ bẫng nỗi đời”. Dù chỉ là thơ lục bát, nhưng lại sâu đậm dấu ấn chân dung thơ Trần Huyền Tâm. Một hồn thơ đằm thắm, dung dị, hồn hậu thấm thía nỗi đời: 

“Thấy mình về giữa lặng thinh

Nghe trong sâu thẳm biết mình có ta” 

Một cảm thức thơ khai phóng, bao dung, nhân văn dung chứa muôn nỗi nhân sinh: 

“Nhắn người ở chốn phù hoa 

Vuông tròn được mất cũng là tùy duyên”

 Đó là thơ từ trái tim đến trái tim: “Mù giăng mây thắp sương viền/Giọt đong mắt biếc, giọt mềm môi xinh”, và “Gió non mơn rối tóc trần/ Nắng tơ non, nắng trong ngần mắt ai”; Thơ từ tâm trí đến tâm trí: “Đường về cũng lắm chơi vơi/ Càng lên cao vút thì trời càng trong”; từ kiếp người đến cõi đạo: “Diệu huyền lưu lại bên đời/ Đường về một cuốn sách trời trong veo”.

Đọc lục bát Trần Huyền Tâm qua tập “Bên trời neo gió” nhiều khi ta chưa hiểu được những cõi miền tâm thức, những gửi gắm sâu xa của chị: “Một mình lạc giữa vô thường” hay “Từ trong tĩnh lặng mà thành chân như”, nhưng ta cảm được cái tình trong sáng “Ru hời đọt nắng tơ xanh/ Ru thơm cho mãi ngọt lành lời hoa”, cái tâm chân thành “Một mình ngồi gánh cả chiều tương tư” và nẻo về thăm thẳm của người thơ “Để vòng luân vũ thảnh thơi/ Thiện duyên kết ấn giữa trời hoan ca”.

Lục bát Trần Huyền Tâm thật gần gũi, thân thuộc mà cũng thật sương khói ảo mờ vô lượng. Nhà thơ đương đại nào cũng viết thơ lục bát, nhưng rất ít người thành công. Trần Huyền Tâm là một trong số ít ấy. Thành công của chị không phải do cách viết mới lạ, không phải ý tứ khác người mà do thơ chị đã kiến tạo được một hệ sinh thái với những sợi dây kết nối vô hình giữa đời và đạo, giữa nhân sinh vô thường và cõi chư thiên thường hằng: 

“Thấy mình nhẹ bẫng nỗi đời

Thang mây tọa giữa đất trời an nhiên”

Hành trình lục bát của Trần Huyền Tâm luôn tươi tắn, phong nhiêu, mới mẻ không phải do hình thức tân kỳ mà được sinh khởi một cách hết sức tự nhiên bởi một mỹ học nhân sinh phảng phất tinh thần chân thiện nhẫn. Những bài mới viết gần đây cái tinh thần chân thiện nhẫn ấy càng thấm nhuần, sâu thẳm ảo huyền trong từng câu chữ thơ chị: 

“Ta từ lời thệ mà xanh

Từ trong tĩnh lặng mà thành chân như

…

Ảo huyền thần vận vân phong

Cùng thiên quốc nhạc khởi dòng tinh khôi”

Với một tâm hồn trong sáng, một tấm lòng thành thật, một trí tuệ mẫn tiệp, một bản thể dồi dào năng lượng tích cực, thơ lục bát Trần Huyền Tâm mang vẻ đẹp dung dị, chân như, kỳ ảo như chính đời sống vì thế giàu sức cuốn hút và lan tỏa. Đặc biệt, có một dòng chảy trong trẻo, tinh khôi, nguyên sơ không bao giờ ngưng nghỉ thấm đẫm thơ chị dù chị viết về tuổi thơ, quê hương, tình yêu, về kiếp người, muôn nỗi nhân sinh, về cõi giới chư thiên, về thiên quốc. Thơ ấy bao giờ cũng lôi cuốn, mê hoặc mặc nhiên dẫn dắt ta về tâm thế an yên, tỉnh thức, thiện lành.

Tập thơ lục bát “Bên trời neo gió” với 50 bài được lựa chọn từ những bài đã được nhà thơ sáng tác suốt chặng đường 50 năm (1/1976 - 12/2025) và được xuất bản vào dịp kỷ niệm 50 năm ngày ra đời của Nhóm Búp, nơi đã phát hiện, ươm mầm và hình thành phong cách cho rất nhiều nhà văn, nhà thơ nổi tiếng gốc Thái Bình, trong đó có Trần Huyền Tâm. Phải chăng đây là tín hiệu của tác giả, khi đã “Đề huề lưng túi gió trăng” muốn gói ghém lại một chặng đường sáng tác, dừng lại một chút để nhìn nhận và tích lũy, chuẩn bị cho một giai đoạn thăng hoa, bùng nổ tiếp theo ở một tầng cao mới.

22/5/2026

Nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu