Giới thiệu tác phẩm mới: Nàng tiên cá trong thu của Nguyễn Phương Thủy

ĐÊM TRỞ THÀNH TRI KỶ

(Tự cảm của tác giả Nguyễn Phương Thủy về bài thơ Đêm, trang 28)

Kìa anh!

Cô gọi "anh"người không có trong đêm này. Cô gọi một người vắng mặt. Mối tình sống bằng ký ức. Cô sống bằng trí tưởng tượng. Yêu thương, nhớ nhung, chờ đợi…  được gửi vào đêm tối. Đêm hiện diện, chuyển động và đồng hành cùng cô.

Đêm ôm. Đêm soi. Đêm lang thang. Đêm mênh mang.

Đêm hình thành một thế giới kín đáo dành riêng cho những rung động của cô. 

Trong đêm – cô gái "lang thang"cùng nỗi nhớ của mình. Nỗi nhớ như màn đen, len lỏi, nhuốm màu và ngự trị những gì nó chạm tới:

Gió ngừng bay

Cuộn trong lòng nỗi nhớ

Trốn vào đêm –

con dế đọc thơ thầm thì âm ỉ

Cơn gió không những biết nhớ mà còn muốn giữ nỗi nhớ ấy trong lòng – một ý nghĩ đẹp và đau.

Con dế râm ran gọi bầy trở thành một nhân vật biết yêu – nó có một nỗi nhớ triền miên – lòng "âm ỉ" nuôi hy vọng. Nó đọc thơ thầm trong bóng tối như một người cầu nguyện trước khi đi ngủ.

Và

Chiếc nơ cài khuy áo ai quên:

Vướng vào đêm 

Vướng vào em...

Chiếc nơ ấy đã từng cài một khuy áo, thường là trên ngực và khuy áo ấy đã được mở ra, trong mùi thơm nồng nàn trinh trắng của hoa thiên lý…Một mùi hương còn sót. Cô cầm trên tay "trăn trở" – bàn tay lật qua lật lại để ngắm, để cảm – hay lòng cô trăn trở nghĩ suy? Cả cô và đêm đều bị chiếc nơ "vướng" vào – nhắc nhở một kỷ niệm – nhắc nhớ một ước ao. Cảm xúc dâng trong đêm. Nhưng cảm xúc ấy dường như không được phép xảy ra:

Hương còn thơm cho ngực nén bồi hồi.

Nỗi bồi hồi phải nén lại. Đã một mình trong đêm mà vẫn không dám sống với những rung động của lòng mình. Tại sao? Chuyện gì sẽ xảy ra khi "bồi hồi" trào ra khỏi biên giới ấy? 

Hoặc chỉ với:

Đêm ôm em

Thay lời anh hát

Nhà thơ đã gợi nên một chuyện tình khúc uẩn. Trong khắc khoải cô đơn cô gái nhớ người yêu – người con trai ấy đã từng hát cho cô nghe những bài ca trữ tình. "Lời anh hát" ấm áp quyện quanh cô như một vòng tay ôm ấp. Giờ đã xa. Chỉ còn màn đêm - vô hình. Đêm không biết ôm, lời hát cũng không. Một vòng ôm thật sự có lẽ chưa từng có. Chỉ có khát khao thầm kín trong cô.

Đêm - thế giới của một trái tim đang chan chứa cảm rung. Trái tim ấy đang dồn căng cô đơn và khao khát. Trái tim ấy liệu đã từng biết đến một hạnh phúc vẹn tròn? Người đọc có lẽ đã tự đặt câu hỏi và tìm thấy câu trả lời:

Soi nụ hôn anh không trao em

Soi thiệp hồng không ghi ngày tháng.

Trên chiếc cầu chênh vênh không anh dắt – cô gái cúi xuống nhìn dòng sông trong vắt – thấu đáy nơi sự thật phũ phàng lồ lộ trong ánh trăng: một tương lai đã không thể thành hình. Tình yêu? Có. Hạnh phúc? Không. Một nụ hôn ấp ủ, đợi chờ - không trao. Một cặp uyên ương – đẹp đôi đẹp lứa – không ngày cưới.

Day dứt sâu xa. Hạnh phúc không thể với tới, nó:

lơ lửng sao trăng

Tình yêu trong trắng vẫn đi con đường của nó – tồn tại trong những giấc mơ:

Đêm thơ ngây

Gối đầu tay anh ngủ

Giấc mơ bồng bềnh

Manh áo trắng bay bay…

Ai chẳng nao lòng xót xa?

Cô gái ấy – thèm khát khôn nguôi một hơi ấm, một giọng hát, cô đi tìm:

Em tìm anh /Tìm anh mải miết

Cô tìm một cảm xúc mà trái tim không thể từ bỏ - như ngọn gió ngừng thổi –  chấp nhận cả sự không tồn tại để giữ nỗi nhớ trong lòng – không khác chi một con người đắm đuối mang tình yêu vào cõi hết.

Tận đường là nơi nỗi đau đạt tới độ cao:

Cánh phù dung vĩnh biệt ngày khép nụ

Dẫu thế, bởi cô gái sống bằng tưởng tượng nên khát vọng không lụi tàn theo đóa phù dung. Cô hỏi:

Anh là nắng

Phía đời xa xôi ấy

Có nơi nào

Em ấm áp bên anh?

Một câu hỏi gửi vào màn đêm – một màn đêm không điểm dừng, điểm tựa:

Đêm mênh mang

Đêm mãi mênh mang...

Và chính bởi đêm vô cùng nên cho dù

nước mắt còn thơ thẩn chín tầng mây

hai người ấy sẽ mãi là Đêm và Nắng.

Cái đẹp của bài thơ phải chăng chính là nơi đó, đêm – ngày nối tiếp nhau nhưng chẳng bao giờ cạnh nhau – tình yêu kết cấu tồn tại bằng cảm xúc – không bằng khoảng cách vật lý. Thiệp hồng không ghi ngày tháng vẫn giữ màu hồng trong tim – những con tim đang yêu hay đã từng yêu. Có những nỗi nhớ không cần được bù đắp thỏa nguyện mà chỉ cần giữ gìn – trong tấm tình son.

Người đọc vừa đi qua một đêm như thế. Một đêm rất nhiều màu sắc trong màn đen mênh mang.

München, 30.06.2026 – Nguyễn Phương Thủy

Nghe một miền cảm xúc mênh mang !

Tác giả: Vũ Lương

Có những người đến với thơ để tìm danh phận.

Có những người làm thơ để gửi gắm một phần đời mình. 

Đọc những bài thơ trong tập sách này, tôi tin tác giả thuộc về vế thứ hai. Chị không làm thơ để phô diễn kỹ thuật ngôn từ, mà viết như một nhu cầu tự thân, như một cách giữ lại những rung động mà năm tháng không thể giữ hộ.

Giọng thơ của chị mang vẻ dịu dàng rất nữ tính. Đó là tiếng nói của một người phụ nữ giàu yêu thương, giàu ký ức và đặc biệt nhạy cảm với những chuyển động mong manh của đời sống.

Trong thơ chị, đêm, biển, gió, trăng, hoa... không đơn thuần là cảnh sắc mà đều mang linh hồn của cảm xúc. 

Thiên nhiên trở thành tiếng nói thay cho những điều trái tim muốn giãi bày.

Điều làm tôi thích thú là có những bài thơ chị viết không cần kể một câu chuyện trọn vẹn mà vẫn khiến người đọc dừng lại, bởi điều còn đọng lại không phải là sự kiện, mà là cảm giác. Những bài thơ của tác giả nữ này thuộc về mạch thơ ấy – mạch thơ của những rung động rất đàn bà, rất tinh tế, được chưng cất từ ký ức, tình yêu và những khoảng lặng của tâm hồn.

Đi qua các bài thơ như Đêm, Mười tám..., người đọc dễ nhận ra một thế giới nghệ thuật được dệt nên bằng những hình ảnh mềm mại: đêm, trăng, gió, hương, biển, sóng, rong rêu, hoa trắng... Thiên nhiên trong thơ không chỉ là phông nền mà đã trở thành ngôn ngữ của cảm xúc. Đêm biết ôm ấp, biết thay lời yêu thương; biển biết giữ hộ những nỗi nhớ; sóng mang theo tuổi trẻ, còn hoàng hôn cất giữ những điều không thể gọi thành tên.

Điều đáng quý là tác giả không cố gắng làm thơ bằng những triết lý lớn lao. Chị viết bằng những rung động rất nhỏ của trái tim người phụ nữ. Một chiếc nơ cài áo bỏ quên, một mùi hương còn vương trên ngực áo, một ánh mắt, một hàng mi, hay chỉ một khoảng lặng giữa hai nhịp thơ... tất cả đều có thể trở thành điểm tựa cho cảm xúc cất cánh. Chính sự tinh tế ấy làm nên chất nữ tính xuyên suốt tập thơ.

Ở bài Đêm, nỗi nhớ hiện lên không ồn ào mà thấm sâu. Đêm không chỉ là thời gian mà còn là không gian của ký ức, nơi người con gái trò chuyện với chính mình, với người mình thương và với những điều đã mất. Hình tượng "đêm" được nhân hóa nhiều tầng ý nghĩa, vừa là người bạn, vừa là nhân chứng, vừa là chiếc cầu nối giữa hiện tại và quá khứ. Điệp khúc "Kìa anh!" vang lên nhiều lần như một tiếng gọi vừa gần vừa xa, vừa hy vọng vừa bất lực, để rồi khép lại bằng âm hưởng "Đêm mênh mang – Đêm mãi mênh mang...", để lại dư ba rất lâu trong lòng người đọc.

Nếu Đêm là khúc nhạc của nỗi nhớ thì Mười tám lại là bản hòa ca của tuổi xuân. Mười tám tuổi trong thơ không chỉ là một con số mà là biểu tượng của vẻ đẹp nguyên sơ, của trái tim "hồng ngợp nắng", của những giấc mơ trong trẻo và những rung động đầu đời. Nhưng phía sau vẻ đẹp ấy là quy luật không thể cưỡng của thời gian. Câu thơ "em lấy chồng – anh hóa một vần thơ" là một hình ảnh đẹp và buồn. Tình yêu không còn hiện hữu trong đời sống, nhưng được cứu vớt bằng thi ca. Có lẽ, đó cũng là số phận đẹp nhất của những mối tình đã đi qua.

Thơ của chị thiên về dòng chảy cảm xúc hơn là cấu trúc chặt chẽ của lý trí. Có lúc ý thơ như những con sóng nối tiếp nhau, hình ảnh nối hình ảnh, cảm xúc nối cảm xúc. Chính điều ấy tạo nên nhạc tính riêng: mềm, chậm, ngân dài như một bản độc tấu piano giữa đêm khuya. Người đọc không nhất thiết phải tìm mọi lời giải cho từng câu chữ; điều quan trọng hơn là để mình trôi theo mạch cảm xúc mà tác giả dẫn dắt.

Đọc những bài thơ này, người ta nhận ra một tâm hồn giàu yêu thương và giàu ký ức. Đó là người phụ nữ biết nâng niu từng khoảnh khắc của đời sống, biết giữ lại những điều tưởng như mong manh nhất để biến thành thơ. Và có lẽ, giá trị lớn nhất của những vần thơ ấy nằm ở sự chân thành. Không phô diễn kỹ thuật, không cố tạo sự cầu kỳ, thơ chạm đến người đọc bằng tiếng nói tự nhiên của trái tim.

Thơ vốn sinh ra để giữ lại những điều thời gian muốn cuốn đi. Những bài thơ này cũng vậy. Chúng lưu giữ một miền tuổi trẻ, một miền yêu thương và một miền ký ức mà càng đọc chậm, người ta càng nghe rõ nhịp đập dịu dàng của một trái tim phụ nữ đã đi qua nhiều vui buồn nhưng vẫn giữ nguyên niềm tin vào cái đẹp của tình yêu và cuộc sống.

Berlin 30-6-2026

Vũ Lương 

KHI NGÔN NGỮ CẤT TIẾNG HOAN CA

(Nghệ sĩ Piano/Violin Hoàng Tố Uyên Rose)

Nàng Tiên Cá Trong Thu – nửa cổ tích và nửa hiện thực: nàng tiên của Andersen trong vườn thu lấp lánh lá vàng rơi. Nàng tiên cá tượng trưng cho nỗi khát khao và sự không thể dung hòa giữa hai thế giới – biển cả và đất liền, những thứ rất đỗi quen thuộc và những điều không thể với tới. Còn mùa thu thì tượng trưng cho sự chín muồi, thời gian chảy trôi và cảm giác u hoài, xao xuyến. 

Trong ký ức và nhung nhớ, giữa Việt Nam, Đức và thế giới thi ca, tiếng nói trữ tình rất riêng được mở ra trong tập thơ đa ngữ này. Những bài thơ của Nguyễn Phương Thủy, được sáng tác bằng ba ngôn ngữ, kể về những cuộc gặp gỡ và chia ly, về những chuyển động kín đáo của tâm hồn.

Điều đặc biệt đáng chú ý là sự chân thật trong cảm xúc của những bài thơ. Chúng nói về nỗi đau, sự mất mát và cô đơn mà không rơi vào cay đắng. Ngay cả khi chia ly và buồn thương hiện diện, ngôn ngữ vẫn giữ được phẩm giá, sự ấm áp và khả năng nhận ra vẻ đẹp ngay cả trong những khoảnh khắc mong manh:

Chỉ có thơ em viết tặng cho đời

Chỉ có nhớ nhung chìm vào trong ngực

Và ký ức như bông hồng đã nở

Hương lặn vào tim, khói thở nghẹn ngào.

Một điểm mạnh đặc biệt của tập thơ nằm ở ngôn ngữ hình ảnh. Nhiều câu thơ tỏa ra một sức mạnh thi ca lặng lẽ, vang vọng rất lâu. Những hình ảnh giản dị mà đầy sức gợi.

Biển như một không gian của cuộc đời:

anh là vần thơ - viết đáy biển em.

Gió như tiếng nói của ký ức:

Ký ức là cơn gió

Cuốn con nằm trong nôi

Trăng như người bạn đồng hành của nỗi nhớ:

một nụ hôn sâu 

kéo trăng về

thăm thẳm 

em cài lên tóc

màu xanh

Một hình ảnh khiến ký ức trở nên hữu hình với cường độ gần như có thể cảm nhận bằng thân thể.

Đặc biệt có ý nghĩa là tác giả sáng tác thơ bằng ba ngôn ngữ và cũng tự mình thực hiện chuyển ngữ. Các bản tiếng Đức, tiếng Anh và tiếng Việt không đứng trong mối quan hệ giữa nguyên tác và bản dịch, mà là trong một biểu đạt thi ca bình đẳng của cùng một trải nghiệm sáng tạo. Mỗi ngôn ngữ đều gìn giữ cốt lõi của các bài thơ, đồng thời mang đến cho chúng một âm hưởng, một nhịp điệu và một thế giới hình ảnh riêng.

Chỉ một câu thơ cũng cho thấy rõ một cảm xúc có thể vang lên khác nhau như thế nào trong ba ngôn ngữ:

Tiếng Việt – giàu nhạc tính và cảm xúc:

Em tìm anh / Tìm anh mải miết

Tiếng Anh – trực tiếp và cởi mở:

I search for you / search for you tirelessly

Tiếng Đức – cô đọng và trầm tư:

Ich suche dich / suche dich unermüdlich.

Như vậy, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện của thi ca mà chính nó cũng trở thành chủ đề của thi ca. Cảm xúc được kiến tạo lại. Chính sự đa thanh này đã mang đến cho tập thơ tính độc đáo và sức hấp dẫn riêng.

Các chương Tình, Nỗi Đau, Mơ và Ảo, Cội Nguồn tạo nên một hành trình cảm xúc, khởi đầu từ sự mở lòng của trái tim, qua mất mát tới khát khao, tới hy vọng và cuối cùng là tái sinh.

Tập thơ chủ ý lựa chọn những âm điệu nhẹ nhàng – và chính đó là sức mạnh thực sự. Khả năng biến điều bình dị thành thi ca; sự bền bỉ của ký ức và niềm tin rằng, những vần thơ có thể tạo nên sự gắn bó ngay cả khi con người cách xa nhau:

Con yêu bố

Thơ con là sức mạnh

Nối ngàn xa

Vơi vạn nỗi sầu

Nhờ đó, những bài thơ trở thành một nơi gặp gỡ – giữa các ngôn ngữ, giữa con người với con người và giữa những miền khác nhau của trái tim.

Tóm lại, tập thơ này không kể một câu chuyện tình yêu, mà là về đời sống của chính những cảm xúc. Tình yêu ở đây hiện lên như một điều luôn biến đổi: nó hóa thành ký ức, chuyển thành nỗi nhớ và luôn tìm được hình hài mới trong ngôn ngữ. Từ đó hình thành một vũ trụ thi ca, một vũ trụ  không ngừng tự làm mới mình và luôn đồng hành cùng người đọc, vượt xa trang sách cuối cùng.

Munich, 30.06.2026 

Hoàng Tố Uyên Rose