Ngày xuân tìm về với nón lá làng Chuông

NGÀY XUÂN TÌM VỀ VỚI NÓN LÁ LÀNG CHUÔNG 

(Nguyễn Diệu Liên)

Một sáng mùa xuân, tôi tìm về Làng Chuông, ngôi làng làm nón nổi tiếng nằm bên dòng sông Đáy hiền hòa, thuộc xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, vùng Hà Tây cũ. Mưa phùn lất phất bay trong gió, phủ lên con đường làng một lớp sương mỏng dịu dàng. Những mái nhà ngói thấp thoáng sau rặng tre khiến khung cảnh trở nên bình yên, đậm chất làng quê Bắc Bộ.

Bước vào hợp tác xã làm nón, tôi cảm nhận ngay không khí rộn ràng của làng nghề. Trong gian nhà rộng, các bà, các chị ngồi thành từng hàng, đôi tay thoăn thoắt. Người thì chằm nón, người là lá, người khâu từng đường chỉ nhỏ. Tiếng kim khâu lách tách hòa cùng tiếng trò chuyện thân mật tạo nên âm thanh rất riêng của làng nghề. Tôi cũng được hướng dẫn thử làm nón: đặt lá lên khung tre, chỉnh cho phẳng rồi khâu từng vòng chỉ. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo.

Những chiếc nón lá Việt Nam ở đây thật đẹp. Chiếc nón trắng ngà, lá được là phẳng mịn, xếp thành từng lớp đều tăm tắp. Khi ánh sáng chiếu qua, những đường gân lá hiện lên tinh tế như những nét vẽ tự nhiên. Vành nón tròn trịa, chắc chắn; đường khâu nhỏ và đều như những hạt mưa li ti. Có chiếc còn được thêu hoa nhẹ nhàng bên trong, có chiếc gắn thêm quai lụa mềm mại. Cầm chiếc nón trên tay, tôi thấy vừa nhẹ vừa thanh thoát, như mang theo cả sự khéo léo và tâm hồn của người thợ Làng Chuông.

Không chỉ vậy, nhiều chiếc nón còn được vẽ những bức tranh nhỏ xinh trên bề mặt. Trên nền lá trắng là hình những bông hoa sen hồng thanh khiết, những cánh cò chao liệng trên cánh đồng, hay hình con hạc thanh cao dang rộng đôi cánh. Những nét vẽ mộc mạc mà tinh tế làm cho chiếc nón trở nên sinh động và giàu ý nghĩa. Có chiếc nón còn được trang trí thêm những dòng chữ thư pháp mềm mại, tạo cảm giác vừa cổ kính vừa duyên dáng.

Màu sắc nhẹ nhàng nhưng rất hài hòa, khiến chiếc nón vừa là vật dụng che nắng che mưa, vừa giống như một tác phẩm nghệ thuật nhỏ bé mang đậm hồn quê Việt. Khi treo lên tường hay mang theo trong những chuyến đi, chiếc nón như nhắc nhớ về vẻ đẹp giản dị của làng nghề truyền thống và bàn tay tài hoa của người thợ quê.

Ngoài những chiếc nón quen thuộc, ở đây còn có nhiều kiểu nón truyền thống như nón quai thao rộng vành gắn với hình ảnh các liền chị trong Dân ca Quan họ Bắc Ninh, hay nón ba tầm – loại nón lớn, tròn, từng xuất hiện trong trang phục của phụ nữ Bắc Bộ xưa. Người thợ làng Chuông còn sáng tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo như chuông gió làm từ những chiếc nón nhỏ xinh. Khi gió thổi, những chiếc nón khẽ chạm vào nhau phát ra âm thanh nhẹ nhàng, vui tai.

Trong hợp tác xã hôm ấy khá đông khách tham quan. Có những vị khách Tây tò mò ngắm nhìn từng công đoạn làm nón, thích thú thử đội nón và chụp ảnh lưu niệm. Một nhóm sinh viên cũng đến đây để tìm hiểu làng nghề, ghi chép tư liệu và chụp ảnh cho bài thu hoạch sau chuyến đi thực tế. Ngoài ra còn có cả những đoàn du xuân ghé thăm, vừa tham quan, vừa mua những chiếc nón xinh xắn làm quà.

Rời hợp tác xã, tôi ghé vào chợ Chuông, phiên chợ quê nổi tiếng của vùng. Chợ họp trên sân của đình làng Chuông cổ kính. Mái đình rêu phong, những cây đa tỏa bóng mát, tạo nên không gian rất đặc trưng của làng quê Bắc Bộ. Trên khoảng sân đình rộng, các hàng quán bày bán đủ thứ: những mẹt rau xanh còn đẫm sương, rổ cà tím, bó rau thơm, và cả những chồng nón trắng xếp cao. Tiếng người mua bán rộn ràng, tiếng cười nói thân quen khiến không khí chợ quê trở nên ấm áp và gần gũi.

Chuyến đi trong buổi sáng mưa xuân ấy để lại trong tôi nhiều ấn tượng. Làng Chuông không chỉ nổi tiếng với những chiếc nón đẹp mà còn lưu giữ cả một nét văn hóa truyền thống tinh tế của người Việt – giản dị, khéo léo và đầy duyên dáng. 

Làng Chuông, ngày 8 tháng 3 năm 2026