Tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến

TÂM BẤT BIẾN GIỮA DÒNG ĐỜI VẠN BIẾN

(Tuổi Vàng chia sẻ với yêu thương)

Các con yêu quý của mẹ!

Những ngày này, chúng ta cùng cả nước vươn mình đổi mới. Mẹ đang chứng kiến các con & những người trẻ tuổi khác căng mình ra để sống và làm việc. Làn sóng cải cách hành chính, sáp nhập đơn vị và tinh giảm biên chế ở công sở hiện nay đang tạo ra một áp lực vô hình & có lẽ, với nhiều người sẽ là cực kỳ tàn nhẫn. Cảm giác mất an toàn, nỗi sợ bị đào thải, hay sự bất công cục bộ trong giai đoạn giao thời có thể dễ dàng khiến các con lúng túng, bất mãn, hoặc tệ hơn là hoài nghi chính năng lực của bản thân.

Nhưng các con hãy nhớ, bão tố của thời cuộc là thứ chúng ta không thể định đoạt, điều duy nhất chúng ta quản trị được chính là tâm thế của mình. Là người đi trước, cũng đã trải qua nhiều cuộc cải cách, cũng đủ thăng trầm, nhìn các con vật lộn với cuộc sống, chọn được cách trụ lại để phát triển, mẹ vừa thương, vừa cảm phục. Từ góc độ của mình, mẹ  muốn góp thêm chút kinh nghiệm chia sẻ với các con bốn bài học cốt lõi mẹ đã và đang áp dụng, kết hợp cả lý luận và thực tiễn, hi vọng giúp các con có thêm điểm tựa cho hành trình này.

Quản lý tốt công việc hiện tại: Hãy tự mình chuyển đổi tư duy từ làm việc kiểu "đối phó" sang làm việc dựa trên chính  “giá trị cốt lõi" của bản thân, con nhé.

Trong bối cảnh nhân sự bị giảm mạnh, toàn diện từ Trung ương đến địa phương, từ quốc lập đến tư thục và ở tất cả các lĩnh vực, chắc chắn khối lượng công việc/ người sẽ tăng lên đáng kể, thậm chí tăng lên gấp 2-3 lần. Nếu con chọn cách ôm đồm, cố làm hài lòng tất cả, con sẽ kiệt sức trước khi kịp chứng minh năng lực của mình. Hãy bắt đầu và kiên định với việc con giỏi nhất, thạo nhất.

Về lý luận, quy luật Pareto 80/20: Trong mọi tổ chức, 80% thành quả được tạo ra bởi 20% công việc cốt lõi. Khi cơ quan sáp nhập, những vị trí mang tính "bề nổi" sẽ bị lung lay đầu tiên, nhưng những nhân sự nắm giữ giá trị cốt lõi của quy trình thì luôn được giữ lại.

Các con còn nhớ bài học cuộc sống mẹ đã từng nói về “triết lý loài tre của người Nhật” không? Loài tre phải mất 4 năm chỉ để bén rễ sâu vào lòng đất thêm vài centimet? Trong suốt thời gian đó, mắt thường không thấy tre lớn lên chút nào. Nhưng từ năm thứ năm trở đi, nó sẽ bứt phá mạnh mẽ, cao thêm 30cm mỗi ngày. Giai đoạn xáo trộn công sở này chính là lúc các con phải như loài tre: ngừng nhìn ngó xung quanh, ngừng lao đao theo những tin đồn, mà hãy cắm bộ rễ chuyên môn của mình thật sâu vào giá trị cốt lõi, con nhé.

Con hãy tập trung hoàn thiện và nâng cao các năng lực chuyên môn sâu, năng lực giao tiếp, hợp tác… tự định vị giá trị bản thân theo cách, trở thành giá trị không thể thay thế. Hãy nhìn nhận lại xem trong phòng ban, đâu là kỹ năng chuyên môn sâu hoặc quy trình cốt lõi mà con làm tốt nhất. Hãy tối ưu hóa nó để trở thành người mà tổ chức "cần", chứ không chỉ là người "có cũng được” kiểu “có cô thì chợ cũng đông, cô đi lấy chồng chợ vẫn cứ vui”, con nhé.

Con hãy quản trị mục tiêu (KPI cá nhân) thật tốt bằng việc tập trung cao độ, phát huy năng lực chuyên môn, kiên trì, kiên định trên suốt chặng đường đến khi về đích. Khi còn ở Tổng hợp Bộ GD& ĐT hay Viện KHGD Việt Nam, mẹ thường có thói quen, mỗi đầu ngày, sẽ chọn ra 3 - 5 việc quan trọng nhất có tác động trực tiếp đến dòng chảy công việc của đơn vị để hoàn thành xuất sắc, thay vì làm 10 - 15 việc vặt vãnh khác.

Đừng sợ hãi sự tinh giản. Người có năng lực thực chất và thái độ chuyên nghiệp thì ở bất cứ sơ đồ tổ chức nào cũng sẽ tìm thấy vị trí của mình. Nếu cơ quan này không thấy, thị trường ngoài kia sẽ thấy. Đừng để một cơ chế tạm thời định giá năng lực trọn đời của con, con nhé.

Quản lý dòng tiền, huyết mạch của cuộc sống. Dù là một tổ chức hay một gia đình, một cá nhân thì An Toàn Tài Chính luôn phải là mục tiêu ưu tiên, kiên định nhất.

 Đây là lúc chúng ta thực hành tiết kiệm để tạo "vùng đệm khủng hoảng". Khi vị trí công sở lung lay, tài chính chính là thành trì cuối cùng bảo vệ sự tự chủ và lòng tự trọng của con. Nhiều người khi đối mặt với áp lực thường rơi vào bẫy "tiêu dùng giải tỏa" để bù đắp tâm lý, điều đó rất nguy hiểm. Tiết kiệm lúc này không phải là sự khổ sở, mà là một Chiến Lược Phòng Thủ Chủ Động. Chúng ta không trở nên hèn khi tiết kiệm, giảm đi vài bữa bia, giảm đi chuyến du lịch đắt đỏ để lựa chọn những trải nghiệm giản dị hơn… Bữa cơm thanh đạm hơn, không cần cua bể tôm hùm, đủ chất là được… Điều chỉnh lại các định mức chi cho việc học, việc chơi, đối nội, đối ngoại, xăng xe, cơm áo gạo tiền… là điều cần thiết, đừng để mình tự phát kiểu “đâm lao thì phải theo lao”. Có lẽ con đang mỉm cười với mẹ. Một cô giáo văn lại nói với con về quản lý dòng tiền, quản lý kế toán và quản trị rủi ro… Mẹ biết con có bằng xuất sắc về những vấn đề mẹ đang nói. Nhưng mẹ cũng biết giữa nói và làm luôn có khoảng cách và cần rất nhiều bản lĩnh để nói đi đôi với làm, nhất là đàn ông các con hay sĩ diện. Con không hèn khi tiết kiệm và sống đúng điều kiện của mình. Nhưng, một khi không an toàn tài chính, khi con phải ngửa tay xin việc, vác rá đi vay… đó mới là lúc giới hạn của lòng tự trọng bị đánh mất.

Lý luận về quản trị rủi ro hệ thống rất rõ ràng. Trong tài chính, "Quỹ khẩn cấp" (Emergency Fund) tương đương với lượng oxy dự trữ của một con tàu ngầm. Một gia đình có quỹ dự phòng đủ sống từ 6 tháng đến 1 năm sẽ có tâm thế làm việc cực kỳ ung dung. Các con sẽ không bị khuất phục bởi nỗi sợ hãi, không phải đưa ra những quyết định cúi đầu sai lầm chỉ vì áp lực cơm áo gạo tiền trước mắt.

Mỗi khi thắt chặt chi tiêu, chăm chỉ làm việc, mẹ lại nhớ bài học cuộc sống từ những chú kiến mùa hạ. Ngay cả trong tự nhiên, những sinh vật nhỏ bé nhất cũng hiểu quy luật của chu kỳ. Con kiến tích lũy thức ăn vào mùa hè không phải vì nó không biết tận hưởng ánh nắng, mà vì nó biết mùa đông lạnh giá chắc chắn sẽ đến. Sự an toàn tài chính chính là chiếc áo khoác giúp gia đình con đi qua mùa đông của nền kinh tế mà không bị giá lạnh làm tổn thương, con nhé.

 Hãy hành động thực tiễn thay bằng chỉ hô quyết tâm. Hãy tối giản hóa và phân loại dòng tiền. Hãy ngồi lại cùng bạn đời để cắt giảm ngay những khoản chi phục vụ cho sĩ diện hoặc sở thích nhất thời (đổi xe, đổi điện thoại, những bữa tiệc tùng xã giao vô bổ). Tập trung nguồn lực cho các nhu cầu thiết yếu: dinh dưỡng, y tế và giáo dục bền vững cho các con.

Nguyên tắc "Tích cốc phòng cơ": Đừng đợi đến khi bị giảm lương mới tiết kiệm. Ngay từ bây giờ, khi nhận lương, hãy trích ngay ít nhất 20% - 30% vào quỹ an toàn và coi như số tiền đó không tồn tại, con nhé.

Con hãy nhớ: Sự giàu có của một con người không đo bằng số tiền họ kiếm được ở thời kỳ đỉnh cao, mà đo bằng khả năng chịu đựng và độ bền bỉ của họ ở thời kỳ thung lũng. Khi con kiểm soát được ham muốn tiêu dùng, con đã nắm quyền tự chủ cuộc đời.

Quản lý thời gian, dành thời gian cho gia đình, không phải là "bổn phận", đó là "chiến lược sinh tồn" giá trị nhất.

Nhiều người nghĩ rằng khi công việc khó khăn, mình phải hy sinh gia đình để cứu vãn sự nghiệp. Đó là một sai lầm nghiêm trọng về mặt tâm lý học hành vi.

Con còn nhớ, có lần mẹ đã nói với con lý luận về hệ thống sưởi ấm tâm lý không❓Cơ quan công sở là nơi vận hành bằng nguyên tắc trao đổi giá trị. Con cống hiến, con được trả lương. Khi giá trị của con bị hoài nghi hoặc lung lay, công sở sẽ trở thành nơi hút cạn năng lượng. Ngược lại, gia đình là nơi duy nhất vận hành bằng **tình yêu vô điều kiện**, con nhé.

Bài học cuộc sống về Chiếc hũ thủy tinh của vị Giáo sư chưa bao giờ cũ. Mẹ nhắc lại nhé, (đừng chê mẹ lẩm cẩm): Có một vị giáo sư tâm lý đặt trước mặt sinh viên một chiếc hũ thủy tinh lớn, rồi lần lượt thả vào đó những quả bóng golf (tượng trưng cho những điều quan trọng nhất: gia đình, sức khỏe), sau đó là những viên sỏi (công việc, sự nghiệp), và cuối cùng là cát (những việc vặt vãnh). Ông nói: "Nếu các em đổ đầy cát và sỏi vào hũ trước, các em sẽ không còn chỗ cho những quả bóng golf nữa”. Con thấy đó, công việc của các con hôm nay có thể là viên sỏi lớn, nhưng đừng để nó chiếm hết chỗ của những quả bóng golf gia đình.

Hành động thực tiễn đi con nhé. Và khi dành thời gian cho gia đình, con hãy nhớ nguyên tắc: Chất lượng hơn số lượng (Micro-moments). Nếu không có nhiều thời gian, hãy cho gia đình 30 phút "hoàn toàn hiện diện" mỗi tối. Không điện thoại, không máy tính, không bàn chuyện cơ quan. Hãy ăn một bữa cơm trọn vẹn và lắng nghe nhau.

Tái tạo năng lượng cùng người thân là cách con giúp gia đình nhỏ luôn tràn đầy sinh khí. Điều này ý nghĩa với con cái còn hơn mọi bữa tiệc mặn, tiệc ngọt mỗi dịp lễ tết hay sinh nhật đấy.  Cuối mỗi tuần, hãy có thời gian riêng tư cùng bạn đời và với các con. Đừng lo về việc tốn kém. Chỉ cần đi dạo, tập thể dục nhẹ nhàng cùng nhau, nghe truyện đọc sách cùng nhau, nấu ăn & dọn nhà cùng nhau… cũng đã vô cùng ý nghĩa. Tất nhiên con & bạn đời của mình cần quản lý tốt mục tiêu “tái tạo năng lượng” “ gieo trồng hạnh phúc” đừng để những mục tiêu nhỏ nhặt hơn của việc nhà, việc ăn, việc chơi, việc tập làm mất đi bầu không khí gia đình. Cơm không dẻo như mong muốn, canh rươu hơi nhạt, nhà chưa được sạch… không sao, nhưng chỉ cần chê bai, nặng lời, cãi vã thì mọi sự cố gắng đều trở nên vô nghĩa và… con cái bao giờ cũng là người chịu tổn thương nhiều nhất. Hoạt động thể chất, làm việc cùng nhau và tiếng cười gia đình chính là liều thuốc tự nhiên giúp tái tạo năng lượng để con tiếp tục chiến đấu vào thứ Hai 

Con hãy nhớ, con có thể đặt chuông nhắc đi thăm bố mẹ, dẫn con cái đi bơi, đi khu vui chơi… nhưng gia đình tuyệt đối không phải và không được trở thành một đầu việc khác cần con phải "gánh vác" sau giờ làm. Gia đình chính là trạm sạc. Con không thể chạy một chiếc xe đường dài với một bình xăng trống rỗng.

Hãy để bão tố ngoài cánh cửa: Tạo dựng "Khu bảo tồn an toàn" cho con cái, con nhé.

Mẹ biết, khi đi làm bị ức chế, lo lắng, chúng ta rất dễ mang khuôn mặt căng thẳng, lời nói gắt gỏng về nhà. Nhưng các cháu của mẹ—những đứa trẻ—chúng chưa đủ nhận thức để hiểu áp lực của cấu trúc hay biên chế. Chúng chỉ thấy bố mẹ khó chịu và sẽ tự diễn dịch rằng: Chắc vì mình hư nên bố mẹ mới không vui hoặc Bố Mẹ không yêu nhau & chúng sẽ buồn chán.

Lý luận về trí tuệ cảm xúc - EQ, khẳng định: Sự an toàn cảm xúc (Emotional Safety) là nền tảng để trẻ hình thành sự tự tin. Ngôi nhà phải là một "vùng đệm khủng hoảng". Nếu bão tố công sở tràn vào nhà, đứa trẻ sẽ lớn lên trong sự lo âu, bất an và đánh mất bản năng khám phá thế giới.

Nguyên tắc “chiếc mặt nạ khí trên máy bay” là bài học cuộc sống nữa mẹ muốn chia sẻ cùng con. Con thấy đấy, trong mọi chuyến bay, tiếp viên luôn hướng dẫn: "Trong trường hợp áp suất giảm, hãy đeo mặt nạ khí cho bản thân trước khi đeo cho trẻ em." Tại sao vậy? Vì nếu con không tự cứu lấy sự bình yên của mình trước, con không thể bảo vệ được đứa trẻ bên cạnh. Muốn cho con cái sự an toàn và hạnh phúc, bản thân các con phải học cách "cách ly" cảm xúc tiêu cực trước khi bước vào thế giới của gia đình với con cái.

Nghi thức "10 giây dừng lại" trước cửa là một hành động thực tiễn giá trị, nhưng hầu hết chúng ta đều không làm được. Trước khi vặn tay nắm cửa bước vào nhà, hãy dừng lại, hít một hơi thật sâu, thở ra thật dài, tự nhủ: "Áp lực ở lại đây. Bên trong cánh cửa này là những người yêu thương mình."

Và những khi con thực sự mệt mỏi, hãy thành thật một cách tích cực với bạn đời và người thân con nhé. Nếu quá mệt, hãy nói với các con của con: "Hôm nay bố/mẹ ở cơ quan có rất nhiều việc nên hơi mệt một chút. Bố/mẹ cần 15 phút nghỉ ngơi, sau đó sẽ chơi cùng con nhé”. Điều này vừa dạy trẻ sự thấu cảm, vừa bảo vệ chúng khỏi sự tổn thương vô cớ.

Chủ động lọc thông tin độc hại trước khi nói với bạn đời và con cái cũng rất quan trọng con nhé. Tuyệt đối không đem những lời than vãn, nói xấu đồng nghiệp, hay sự bất mãn cơ chế vào bữa cơm gia đình.

Con yêu quý!

Cuộc sống chưa bao giờ là một dòng sông phẳng lặng. Những khúc quanh, những đoạn thác ghềnh chính là lúc thử thách bản lĩnh của một con người. Mẹ không mong con có một cuộc đời không có bão tố, mẹ chỉ mong con xây dựng được một "mái chèo" vững chắc và một "bến neo đậu" bình an.

Dù ngoài kia người ta có định biên, có sáp nhập, có đánh giá các con thế nào, thì đối với mẹ, và đối với gia đình nhỏ của các con, các con luôn là duy nhất, là chỗ dựa và là niềm tự hào.

Hãy ôm lấy nhau sau một ngày dài, và nhớ rằng: Mái nhà vững chãi nhất là mái nhà được lợp bằng sự bình tâm của cha mẹ.

Mẹ luôn ở đây bên các con.

Thân yêu!

Thanh Bình