Thành kiến

THÀNH KIẾN

(Bùi Chi Yến)

Đầu năm học, mình hỏi em đồng nghiệp là lớp em (lớp 6) đứa nào học được, đứa nào ngoan...thì nhận được câu trả lời đáng suy ngẫm: " em không tìm hiểu vì em muốn mình coi tất cả học sinh như nhau. Không thành kiến với em nào cả".

Mình cho đấy là câu trả lời rất có tâm của một giáo viên có tìm hiểu,có nghiên cứu về tâm lý học trò. Và hơn nữa, thể hiện cái tâm rộng mở, từ bi...

Thành kiến với một ai đó là một tâm lý xấu. Đem cái nhìn đầy thành kiến của mình đi chia sẻ với người khác khiến cho người chưa từng gặp đã có ấn tượng xấu với họ là một việc không ra gì. Kẻ chưa gặp, chưa tiếp xúc,chưa làm việc cùng  lại nghe lời nói thành kiến để dán nhãn cho người khác thì đáng buồn lắm thay.

Thành kiến có thể giết chết ước mơ, thủ tiêu sáng tạo,chặn đứng con đường của ai đó.. Vì thế mà có kẻ ở tù rất ăn năn, hối cải, khi ra tù định trở thành người tốt nhưng không ai đón nhận, không ai cho việc làm, không ai muốn tiếp xúc… Và anh ta chẳng còn cách nào khác là phải quay lại còn đường lầm lỗi trước đây để sinh sống. Và một lần nữa lại rơi vào vòng lao lý.                                  

Thành kiến còn dẫn đến việc coi thường và đánh giá thấp người khác.. Cùng làm một công việc, ra một  kết quả tương tự nhau nhưng có thể người bị thành kiến sẽ nhận sự đánh giá khắt khe hơn, nói như dân mạng là dìm hàng hơn.

Ngược lại với thành kiến là tâm lý trọng vọng, nể nang quá mức kẻ từng được coi là hay là giỏi là tốt..kể cả khi người ta không tốt, không giỏi , kẻ cả khi họ có lỗi. Cùng mắc một lỗi tương tự, người bị thành kiến có thể bị chan tương đổ mẻ vào mặt, kẻ được nể nang lại chẳng sao.Vẫn cứ mát mặt như thường.

Đôi khi, cũng khổ cho kẻ thật thà nếu lại ở cạnh kẻ khôn lỏi, ma mãnh hay ném đá giấu tay... Loại người mà sẵn sàng luồn cúi, sẵn sàng bợ đỡ, sẵn sàng xúi bẩy để đẩy cái khó khăn cho người khác, tìm mọi cách để sao cho mình được nhàn nhã nhất, dễ dàng nhất,ngon nghẻ nhất thì kẻ thật thà, ngơ ngác biết đâu mà lần được.

Người sâu sắc và có lương tâm thì sống vô tư, công bằng và thấu hiểu với hết thảy. Và đánh giá người khác sẽ dựa trên những việc mắt thấy tai nghe chứ không dựa vào sự đánh giá của kẻ khác. 

Làm gì thì làm, ở đâu và với ai,là ai thì cũng hãy sống cho đẹp,cho hay, cho đúng...làm gì, nói gì cũng cân nhắc xem mình xử lý, mình đối xử đã hợp tình hợp lý chưa và đặt bản thân mình vào vị trí của người khác để trả lời thẳng thắn xem nếu mình là họ, mình chịu được không.

Còn sâu cái kiến thì cũng là một sinh mạng mà hổ báo cáo chồn thì cũng chỉ là một sinh mạng trong vũ trụ này mà thôi.