Sự tích cối xay lúa

SỰ TÍCH CÁI CỐI XAY LÚA

Ngày xưa từ lâu lắm

Ở một làng quê nghèo

Dân làm ruộng vất vả

Cái đói rét bám đeo.

Đã thế sau vụ gặt

Giã lúa bằng chày tay

Mất công và nặng nhọc

Thật khổ đêm khổ ngày.

Ở trong ngôi làng ấy

Có anh em nhà kia

Anh hiền lành chăm chỉ

Em lười còn rượu bia.

Xẩm tối hôm mưa gió

Có một ông ăn mày

Người anh bốc nắm gạo

Đưa ông bằng hai tay.

Ông ăn mày cẩn thận

Lôi từ túi áo ra

Một cái cối rất nhỏ

- Ta cho, cầm lấy mà.

Đây là cối xay lúa

Thóc một gạo thành trăm 

Chưa đủ thì xay mãi

No ấm suốt tháng năm.

Anh đem cối xay lúa

Đi phục vụ dân làng

Ít lúa mà nhiều gạo

Đâu đâu cũng rộn ràng.

Tìm cách chiếm cái cối

Để sung sướng một mình

Lừa lúc người anh ngủ

Em lẻn vào mà rinh. 

Cối biết không phải chủ

Xay ra toàn sỏi cơm

Rồi bay lên trời mất

Em chết vì cô đơn.

Phỏng theo hình dáng đó

Người ta làm cối xay

Xay lúa thành hạt gạo

Truyền từ đó đến nay.