Danh mục
- Tác giả - Tác phẩm
- Trang văn
- Trang thơ
- Văn học dân gian
- Lý luận - Phê bình
- Mỹ thuật - Âm nhạc
- Góc chia sẻ
- Giới thiệu
Video
Tin mới nhất
- Giọt thời gian
- Thu ca
- Tháng Mười
- Trở về
- Những tấm gương đi qua đời mình
- Huế thương
- Khi lửa biết im
- Trăng sau rằm
- Người dưng
- Nhớ vườn xưa
- Quán quen
- Tôi rất muốn...
- Về những chùm mây
- Sau ngọn lửa
- Một nụ cười đón bình minh - Khi ta đã đi qua hơn...
Kết nối link
- Tản Văn
Những tấm gương đi qua đời mình
Thứ hai - 26/10/2026 19:41
(Ảnh: Nguyễn Trọng Bằng)
NHỮNG TẤM GƯƠNG ĐI QUA ĐỜI MÌNH
(Nguyễn Diệu Liên)
Càng đi qua nhiều năm tháng, người ta càng hiểu rằng cuộc đời mình không chỉ được dạy dỗ bởi những người thầy đứng trên bục giảng, những trang sách đã đọc, hay những lời cha mẹ từng căn dặn. Có khi, bài học lớn nhất lại đến từ chính những con người ta gặp trên đường đời.
Có những người đi qua cuộc đời ta như một tấm gương sáng. Nhìn họ, ta học được cách sống tử tế, cách giữ lòng ngay thẳng, cách đối đãi với người khác, cách đứng dậy sau những mất mát mà không làm tổn thương thêm một ai. Nhưng cũng có những người là tấm gương mờ.
Ngày còn trẻ, có lẽ ta thường không thích những câu chuyện như thế. Ta dễ phán xét một người khi thấy họ sai, dễ quay lưng với một cuộc đời có những điều không đẹp. Nhưng càng sống lâu, càng chứng kiến nhiều cảnh đời, ta càng hiểu: con người chẳng ai chỉ có một màu.
Có người cả đời làm được rất nhiều điều tốt nhưng cũng có những lúc yếu lòng.
Có người từng khiến người khác thất vọng nhưng rồi biết nhận ra sai lầm.
Có người đi đúng đường từ đầu đến cuối.
Cũng có người phải đi qua những đoạn đường rất quanh co mới hiểu thế nào là đúng, thế nào là sai.
Và đôi khi, điều đáng quý nhất không phải là một người chưa từng mắc lỗi, mà là sau những lỗi lầm ấy, họ đã biết nhìn lại mình.
Bởi thế, đến một tuổi nào đó, ta không còn muốn chia cuộc đời thành hai phía: người tốt và người xấu, người đáng nhớ và người đáng quên.
Ta chỉ nghĩ đơn giản hơn:
Ai đi qua đời mình cũng có thể để lại một bài học.
Có người dạy ta cách yêu thương.
Có người dạy ta cách giữ khoảng cách.
Có người dạy ta biết tin vào lòng tốt.
Có người lại dạy ta rằng không phải lời hứa nào cũng nên tin, không phải nụ cười nào cũng đồng nghĩa với chân thành.
Có những người khiến ta muốn trở thành một người tốt hơn.
Cũng có những người khiến ta tự nhủ: Sau này, mình nhất định đừng trở thành một người như thế.
Nghĩ như vậy rồi, tự nhiên ta thấy lòng mình nhẹ hơn.
Ta không cần phải mang theo quá nhiều oán trách đối với những người từng làm mình buồn. Bởi biết đâu, chính những điều không vui ấy lại giúp ta trưởng thành, biết nhìn người sâu hơn, biết giữ mình tỉnh táo hơn và biết quý trọng những người thật lòng với mình hơn.
Tôi đã đọc được ở đâu đó rằng:
Đời người, suy cho cùng, giống như một cuốn sách.
Có trang rất đẹp.
Có trang lem mực.
Có trang khiến ta muốn đọc đi đọc lại.
Cũng có trang chỉ muốn gấp lại thật nhanh.
Nhưng tất cả đều là một phần của cuốn sách và những người ta gặp cũng vậy.
Đừng chỉ kể cho con cháu nghe về những người thành đạt, những người tài giỏi, những tấm gương sáng. Hãy kể cho chúng nghe cả những câu chuyện chưa trọn vẹn của cuộc đời.
Kể để chúng hiểu rằng một lựa chọn sai có thể phải trả giá thế nào.
Một phút nóng giận có thể làm mất một mối quan hệ ra sao.
Một sự phản bội có thể để lại vết thương lâu đến thế nào.
Và một lòng tử tế, dù nhỏ bé, đôi khi có thể được người khác nhớ cả một đời.
Đừng kể những câu chuyện ấy bằng sự cay nghiệt mà hãy kể bằng sự từng trải.
Bởi khi kể cho thế hệ sau, điều chúng ta truyền lại không nên là sự phán xét về một con người, mà là bài học từ một cuộc đời.
Tôi càng sống càng tin rằng, những câu chuyện truyền miệng trong gia đình đôi khi quý hơn rất nhiều bài học được viết thành sách.
Ngày xưa, ông bà kể cho cha mẹ.
Cha mẹ kể lại cho con.
Rồi đến lượt chúng ta kể cho cháu mình.
Một câu chuyện có thể bắt đầu từ một người đã sống cách đây vài chục năm, nhưng nếu nó chứa đựng một bài học về cách làm người, nó vẫn có thể đi tiếp qua nhiều thế hệ.
Dân gian vẫn nói, những gì được truyền miệng đôi khi là những gì ở lại lâu nhất.
Có lẽ bởi một câu chuyện được kể bằng ký ức và tình cảm thì không chỉ đi từ tai này sang tai khác. Nó đi từ trái tim người này sang trái tim người khác.
Vì thế, khi đã đi qua hơn nửa đời người, tôi không còn nghĩ mình cần phải nhớ tất cả những người từng gặp.
Chỉ cần nhớ những điều họ đã dạy mình.
Nhớ người đã cho mình một bài học về lòng tốt.
Nhớ người đã cho mình một bài học về sự bao dung.
Nhớ cả người đã cho mình một bài học về sự tỉnh táo.
Và nếu có thể, hãy kể lại.
Kể cho con.
Kể cho cháu.
Kể để những điều tốt đẹp được tiếp tục.
Kể để những sai lầm không phải lặp lại thêm một lần nữa.
Bởi một đời người rồi cũng sẽ đi qua.
Nhà cửa có thể đổi thay. Tiền bạc có thể mất còn. Danh vọng rồi cũng nhạt theo năm tháng.
Nhưng một câu chuyện tử tế, một bài học sâu sắc, một cách sống đẹp… có thể ở lại rất lâu.
Có khi, đến lúc chúng ta không còn nữa, một người con hay một đứa cháu nào đó vẫn nhớ lời mình từng kể và tự nhủ:
“Ngày trước ông bà đã kể cho mình nghe chuyện ấy. Mình phải sống khác đi.”
Thế là đủ.
Một đời người, có lẽ không cần để lại quá nhiều thứ.
Chỉ cần để lại được vài câu chuyện có ích cho người sau, vài bài học giúp ai đó sống tử tế hơn, tỉnh táo hơn, biết yêu thương và biết tránh những điều đáng tiếc hơn…
Thì những người đã đi qua đời ta, dù là tấm gương sáng hay một tấm gương mờ, đều không đi qua một cách vô nghĩa.
Và đến lúc ấy, ta có thể mỉm cười mà nói:
Cảm ơn những tấm gương đã đi qua cuộc đời tôi.
Cảm ơn vì đã cho tôi biết điều gì nên giữ.
Điều gì nên buông.
Điều gì nên học.
Và điều gì nhất định không nên lặp lại.
Diêm Điền, 27/9/2026
Kỷ niệm ngày về quê được nghe những câu chuyện truyền miệng của các bô lão gần 90.