
- Tản Văn

Vài dòng về sự dạy và học
Thứ sáu - 06/11/2026 09:52

(Ảnh: Trần Bảo Toàn)
VÀI DÒNG VỀ SỰ DẠY VÀ HỌC
(Bùi Yến)
Thỉnh thoảng định viết một bài về nhà trường, về học sinh, về giáo dục… mà lại ngại, lại thôi.
Ngại thứ nhất là mình là người trong ngành. Nói hay, nói đúng không sao. Nhỡ cái không nên nói mà mình lại nói thì ...
Ngại thứ hai là ngại mình nhỏ bé quá, vô danh quá mà lại lên tiếng trong khi đồng nghiệp thành tích đầy người, được tin được yêu còn chưa lên tiếng...
Ngại thứ ba là mình tuổi già nhưng suy nghĩ còn non. Mỗi một câu chữ viết ra trên mạng xã hội là một phần tim gan phổi phèo của mình phơi ra trước bàn dân thiên hạ. Không nói thì chẳng ai biết còn đã nói là có oánh giá, 5 người 5 ý, 10 người 10 ý.Chả khác gì làm dâu trăm họ.
Ngại thứ tư là mình cũng có lúc không được chuẩn mực. Mà muốn không bị chê cười thì trước khi nói phải quán chiếu bản thân. Mà quán chiếu thì lại ra cái không chuẩn mực.
Nhưng mà hôm này thấy trên mạng xuất hiện đoạn video học sinh xông vào đánh cô giáo khi cả lớp đang học mình lại bị muốn phát biểu...
Mình nhớ thời học sinh của mình, thầy cô và mái trường cấp 1,2. Bọn mình học hành vô tư, thầy cô dạy dỗ cũng vô tư. Bố mẹ chúng mình cho con đi học cũng vô tư. Trẻ con có sức nào trào sức ý. Bạn nào có khả năng học tập cứ tự mà phát huy, không học thêm học nếm gì. Thầy cô thấy có khả năng thì kèm cặp tí nào thì kèm. Mình cũng đi thi Học sinh giỏi, cũng được cô ôn, cũng cố nhưng không bị ép. Bố mẹ mình chả mất xu nào để mình đi học thêm cũng chả quà cáp gì cho thầy cô bao giờ. Nhưng trong lòng các phụ huynh thì mình tin chắc là thầy cô được tôn trọng hơn bây giờ. Mà cũng chẳng có kiểm tra kiểm chót liên tục như giờ. Thầy hiệu trưởng cũng không phải làm ti tỉ thứ hồ sơ, công việc như bây giờ. Bằng chứng là mình nhớ thầy ít khi ngồi trong phòng làm việc. Hàng ngày thầy chắp tay sau lưng, đi lòng vòng. Học sinh túm tụm nhảy dây, chơi trồng nụ trồng hoa, bọn con trai thì chơi đủ trò nghịch ngợm. Thầy ghé mắt nhòm vào chỗ này một tí, chỗ kia một tí. Đám nào ngoan ngoãn, lành mạnh thì thôi. Chỗ nào nghịch dại hay đánh nhau hay bắt nạt bạn thì thầy lẳng lặng đứng đằng sau và giơ tay lên véo đỏ tại mới thôi. Học sinh rất sợ thầy nên nghịch thì có chứ láo lếu thì ít.
Hồi bọn mình hội khóa cấp 2, mời thầy ra dự. Thầy hơn 80 mà vẫn trẻ khoẻ lắm. Da dẻ vẫn hồng hào, dáng người vẫn thẳng tắp như thanh niên. Lúc mời thầy lên phát biểu thầy ôn lại kỉ niệm rồi bảo: "Ngày xưa tôi hay kéo tai các anh các chị. Tôi xin lỗi (thầy cười và bọn mình cũng cười). Bây giờ anh chị nào theo nghề giáo thì lại không làm thế với học sinh được". Thầy làm hiệu trưởng cả cấp 1 lẫn cấp 2 vì hồi đó chung 1 trường. Đời làm hiệu trưởng thây kéo tai học sinh chắc cũng nhiều nhưng không đứa nào oán thầy. Cha mẹ thì tuyệt đối không có ý kiến, ngược lại còn nhờ thầy cô mạnh tay hơn nếu con mình hư, láo...
Nhưng cũng từ mái trường thầy làm hiệu trưởng, bao thế hệ học sinh đã nên người. Không thành danh cũng thành nhân. Chúng mình vẫn kính trọng và biết ơn thầy, biết ơn tất cả các thầy cô trong trường dù chúng mình làm ruộng hay bán buôn, làm thợ làm thuyền... Mỗi lần ngồi ôn lại kỉ niệm với nhau vẫn hiện lên đầy ắp hình ảnh thầy cô. Có cả những chuyện sau này ra trường mới dám kể cho nhau nghe. Đó là chuyện lừa thầy dối cô, chuyện ăn trộm, chuyện mải chơi lười học… chuyện nào cũng là chuyện mắc lỗi, chuyện dại dột… Kể ra đứa nào cũng ôm bụng cười đến chết. Nhưng mà chúng mình tự hào là những công dân lương thiện. Sống theo hiến pháp và pháp luật. Biết đúng biết sai. Biết trên biết dưới. Thiết nghĩ là Công cuộc dạy người của các thầy cô và cha mẹ thế cũng là thành công.
Giờ xã hội thay đổi, có tích cực, có tiêu cực. Học trò giỏi hơn xưa, cha mẹ đầu tư hơn nhiều. Giáo dục được nhà nước quan tâm. Khoảng dăm năm trở lại đây, lương thầy cô cũng được thay đổi. Các trường sư phạm vươn lên tầm những trường đại học tốp đầu. Học sinh giỏi mới vào được sư phạm... Nhưng mà chuyện buồn của giáo dục hình như cũng nhiều hơn ...



