Những đứa trẻ rồi cũng đi xa nhà

Thứ năm - 13/08/2026 09:53

NHỮNG ĐỨA TRẺ RỒI SẼ ĐI XA NHÀ

Mùa hè năm ấy, khi những cánh phượng đỏ rực nhuộm thắm sân trường và tiếng ve ngân lên những khúc nhạc chia tay của tuổi học trò, lũ chúng tôi cầm trên tay giấy báo trúng tuyển đại học với niềm vui không sao kể xiết. Những đứa trẻ lớn lên từ làng quê nghèo, mang trong mình biết bao ước mơ và khát vọng, háo hức chuẩn bị cho hành trình mới của cuộc đời.

Chúng tôi rủ nhau ra Ủy ban xã xin xác nhận sơ yếu lý lịch. Bác Chủ tịch nhìn đám thanh niên mắt sáng, gương mặt rạng ngời hy vọng rồi cười hiền hậu:

– Các cháu giỏi lắm! Là niềm tự hào của quê hương đấy!

Lời khen giản dị ấy khiến chúng tôi lâng lâng hạnh phúc. Ra khỏi trụ sở xã, đứa nào cũng cười nói rộn rã, tưởng như cả bầu trời tuổi trẻ đang rộng mở trước mắt.

Rồi chúng tôi lại kéo nhau đến trụ sở công an để làm thủ tục cắt hộ khẩu. Trái với sự vui mừng của bác Chủ tịch, các chú công an chỉ cười buồn:

– Mấy đứa giỏi giang rồi lại bay đi hết, chẳng mấy ai quay về xây dựng quê hương.

Ngày ấy, chúng tôi nghe mà chỉ cười. Tuổi mười tám làm sao hiểu hết nỗi niềm của những người ở lại. Trong lòng chỉ có những chân trời mới đang vẫy gọi.

Ngày lên đường nhập học, những chiếc xe khách chở đầy hành lý và ước mơ lăn bánh rời quê. Chúng tôi ngồi trên xe với ánh mắt háo hức, tưởng tượng về cuộc sống nơi đô thành. Được sống ở Thủ đô, được tự quyết định mọi việc của mình, thích ăn thì ăn, thích ngủ thì ngủ, thích yêu thì yêu, không còn những lời nhắc nhở quen thuộc của cha mẹ mỗi ngày.

Chúng tôi mang theo nụ cười rạng rỡ của tuổi trẻ.

Còn cha mẹ đứng dưới sân, cố giấu những giọt nước mắt sau những lời dặn dò ngắn ngủi.

Chỉ đến khi chiếc xe khuất bóng sau những hàng cây ven đường, họ mới lặng lẽ quay đi lau nước mắt.

Và rồi chỉ vài ngày xa nhà thôi, chúng tôi mới hiểu thế nào là nỗi nhớ. Nhớ căn bếp nhỏ thơm mùi rơm mới, nhớ bữa cơm gia đình đơn sơ nhưng ấm áp, nhớ tiếng mẹ gọi mỗi sáng, nhớ bóng cha lặng lẽ ngoài sân chiều muộn. Giữa thành phố đông đúc, bỗng thấy lòng mình chùng xuống khi bất chợt nghe một giọng nói quê hương hay ngửi thấy mùi thức ăn quen thuộc.

Hóa ra, dù đi xa đến đâu, trong tim mỗi người vẫn luôn có một góc dành riêng cho quê nhà.

Thời gian trôi đi thật nhanh. Những đứa trẻ năm nào giờ đã trở thành cha mẹ. Rồi đến lượt con chúng tôi lớn lên, mang trong mình những khát vọng giống hệt thế hệ trước. Chúng cũng muốn được bay xa, được khám phá thế giới rộng lớn ngoài kia.

Tôi không ngăn cản.

Tôi thường nói với các con rằng:

“Tuổi trẻ cần phải đi. Đi để học hỏi, để trải nghiệm, để trưởng thành. Đi để biết thế giới rộng lớn đến nhường nào và cũng để hiểu quê hương mình đáng quý ra sao”.

Quê hương không phải sợi dây trói buộc bước chân con trẻ.

Quê hương là nơi để trở về.

Là vòng tay luôn rộng mở đón những đứa con sau những chuyến đi dài.

Tôi có một học trò cũ sang Mỹ du học rồi ở lại làm việc. Em lập gia đình với một người bạn cùng du học, có cuộc sống ổn định nơi xứ người. Nhưng trong một lần trò chuyện, em nói:

– Con chỉ dự định ở đây đến khoảng bốn mươi lăm tuổi thôi cô ạ. Sau đó con sẽ về Việt Nam sống.

Tôi nghe mà thấy lòng mình ấm lại.

Bởi có những sợi dây vô hình tưởng như mong manh nhưng chẳng bao giờ đứt được. Đó là ký ức tuổi thơ, là tiếng mẹ ru, là mùi hương đồng gió nội, là tiếng gà gáy mỗi sớm mai, là những con đường đất đỏ đã in dấu chân mình từ thuở bé.

Tôi cũng nhớ đến một người anh quen biết. Hai vợ chồng cùng các con sinh sống nhiều năm tại Đức. Gia đình bên vợ cũng định cư hết ở đó. Cuộc sống tưởng như đã hoàn toàn gắn bó với đất nước xa xôi ấy.

Nhưng rồi biến cố xảy ra.

Người vợ không may mắc bệnh hiểm nghèo.

Trong những ngày cuối đời, chị có một nguyện vọng duy nhất: được trở về Việt Nam điều trị.

Chị muốn được nhìn lại quê hương lần cuối.

Muốn được nghe tiếng nói thân quen của những người cùng quê.

Muốn được sống những ngày cuối đời trên chính mảnh đất đã sinh ra mình.

Và rồi chị ra đi tại Việt Nam, được an nghỉ nơi chôn rau cắt rốn của mình.

Sau khi chị mất một năm, người chồng cũng quyết định hồi hương, dù các con vẫn tiếp tục ở lại Đức học tập và làm việc.

Có lẽ đến một độ tuổi nào đó, sau khi đã đi qua những thăng trầm của cuộc sống, con người mới thấm thía rằng quê hương không chỉ là một địa danh trên bản đồ.

Quê hương là nơi lưu giữ tuổi thơ.

Là nơi có cha mẹ, tổ tiên.

Là nơi mỗi ngọn cỏ, hàng cây đều mang theo ký ức.

Là nơi ta luôn nhớ về khi hạnh phúc.

Và cũng là nơi ta muốn trở về khi mỏi mệt.

Những đứa trẻ rồi sẽ lớn lên và đi xa nhà.

Đó là quy luật tự nhiên của cuộc sống.

Những cánh chim phải rời tổ mới học được cách bay.

Những con thuyền phải ra khơi mới biết biển rộng đến nhường nào.

Cha mẹ không thể giữ con mãi trong vòng tay mình.

Điều chúng ta có thể làm là trao cho con tình yêu thương, lòng tử tế và một quê hương đủ ấm áp để dù đi đâu, các con vẫn luôn muốn quay về.

Bởi suy cho cùng, hành trình của đời người không chỉ là những chuyến đi.

Mà còn là những lần trở lại.

Trở lại nơi mình được sinh ra.

Trở lại với những người yêu thương.

Trở lại với cội nguồn đã nuôi dưỡng tâm hồn mình suốt một đời.

Và khi ấy, ta sẽ hiểu rằng:

Trên thế gian này có rất nhiều nơi để đến, nhưng chỉ có một nơi để trở về.

Đó là quê hương.

P/S: Thông điệp cuộc sống: Hãy để những đứa trẻ được bay xa để trưởng thành, nhưng cũng hãy gìn giữ trong lòng chúng tình yêu quê hương, bởi quê hương luôn là điểm tựa bình yên nhất sau mọi hành trình của cuộc đời. 

Hà Nội, tháng 3 năm 2025

Các bài viết liên quan:

• Có một Hà Nội rất nhớ em - Nguyễn Diệu Liên
• Đi qua những ngày thi
• Anh tôi
• Viết cho một ngày trời không có nắng
• "Đàn gà" Nhóm Búp
• Kỷ niệm lần đầu đến Chùa Keo
• Những đứa trẻ rồi cũng đi xa nhà

Những tác phẩm cũ hơn:

• Nửa thế kỷ "Búp trên cành" - gặp gỡ các thế hệ và tiếp nối giá trị
• 50 năm hình thành và phát triển của Búp Trên cành Thái Bình
• Nhà Búp - Từ Búp xanh đến một đời tri kỷ
• Một lần về quê
• Kỷ niệm về trại sáng tác thiếu nhi và tạp chí Búp trên cành
• Hương ổi
• Nửa thế kỷ Búp trên cành