• dau-title
  • Lý luận - Phê bình
  • cuoi-title

Chân dung nghệ sĩ cùng một bài thơ để đời

Thứ ba - 03/02/2026 15:56




(Ảnh: St)

 

CHÂN DUNG NGHỆ SĨ CÙNG MỘT BÀI THƠ ĐỂ ĐỜI

(Nguyễn Đức Hạnh)

 

Mẹ gầy guộc như chiếc liềm cắt lúa 

Cắt một đời chưa đủ nuôi con 

Khi mòn vẹt chỉ còn bằng chiếc lá 

Con lớn khôn chiếc lá đã không còn.

 (MẸ - Hiền Mặc Chất)

 

Ở Thái Nguyên ít người không biết Anh - người nghệ sĩ đa tài ,tác giả phần lời của gần 70 ca khúc ,trong đó có những bài hát nổi tiếng như Người Đẹp Thái Nguyên; Trăng Phú Đình ….

 

Riêng bài hát Người đẹp Thái Nguyên (lời Hiền Mặc Chất; Nhạc Cao Khắc Thuỳ), đã được rất nhiều người hát ,yêu quý, đem khoe với bạn bè tứ xứ như một đặc sản địa phương, ngang tầm với Trà La bằng, Hồ núi Cốc, Động Phượng Hoàng v.v…

 

Tôi đã nghe 5 bà chị xinh đẹp thì thầm: ”Bài hát người đẹp Thái Nguyên lấy cảm hứng từ chị đấy!”

 

Rồi thì bao giai thoại chập chờn thực ảo về anh; - Bộ ria để kiểu 1 mất 1 còn; Thi thơ không được giải, bẻ chân ghế đuổi theo giám khảo là nhà thơ X: ”Mày đã không có chân lý thì tao có chân ghế ….”.

 

Riêng tôi có kỉ niệm riêng cùng anh: - Đi trại sáng tác Nha trang cùng Anh, sớm mai ra bãi biển, có quán nhỏ bán ăn sáng bật nhạc sôi động, một cô áo đỏ tầm 19-20 tuổi xinh như Manocanh trong siêu thị bán quần áo chạy tới, túm tay anh Chất đang nhún nhảy, lôi vào quán: - anh vào nhảy cùng em, em mời anh ly cô nhắc … Quay lại, cô gái bảo tôi: - Bố có ăn cháo lòng thì sang quán kia. Đỡ phải nhai cho khổ….

 

Về bài thơ Mẹ của Hiền Mặc Chất, bài thơ sẽ trường thọ lâu dài hơn tác giả của nó rất nhiều, hàm xúc ám gợi nhiều  lắm. Bằng thể thơ Tứ Tuyệt với hiệu quả “Ý tại ngôn ngoại “, nhà thơ đã sử dụng thủ pháp so sánh liên tưởng khi đặt ba hình tượng liền kề bên nhau: - mẹ - chiếc liềm cắt lúa - chiếc lá. Bao nhiêu suy tư và cảm xúc như những vòng sóng lan tỏa, xao động không ngừng quanh ba hình tượng ấy - ba “viên đá “thẩm mỹ ném vào “mặt hồ“ tiếp nhận của người đọc. Mẹ gầy guộc lưng còng, càng hy sinh dâng hiến càng tiều tuỵ - như chiếc liềm cắt lúa mãi, mòn rồi, cắt lại chấu để dùng tiếp. Cùng lam lũ thầm lặng hi sinh, thương nhiều không nói hết!

 

Nhưng liềm cắt chấu mãi được không? Không! Có một ngày mẹ sẽ như liềm cắt lúa, liềm mòn mãi như chiếc lá mỏng manh. Khi gió thời gian cuốn Mẹ - cuốn lá bay đi xa lắm thì con oà khóc. Đến lúc ấy con mới biết: ”Con lớn khôn chiếc lá đã không còn.”

 

Ai cũng sẽ có lúc oà khóc trong sám hối như thế! Chỉ có sớm hay muộn mà thôi. Hiền Mặc Chất đã nói hộ cho vạn người chỉ bằng bốn câu thơ ngắn ngủi. Anh đã gói cả biển khơi tâm hồn đầy sóng gió vào một bài Tứ Tuyệt nén căng.

 

Bài thơ này xứng đáng là tư liệu tham khảo cho việc dạy và học phần Văn học Thái Nguyên - chương trình Giáo dục địa phương ở Thái Nguyên, đồng thời là bài thơ hay gửi bạn yêu thơ muôn phương thưởng thức.

 

Các bài viết liên quan:

Những tác phẩm cũ hơn:

 
Mời các Tác giả gửi bài cộng tác cho Ban Biên tập Nhà Búp qua hộp thư email: nhabup.vn@gmail.com
Văn phòng Thường trực Ban Biên tập Nhà Búp: Số 24, Lý Thường Kiệt, Q. Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội;
Ngoài địa chỉ: www.nhabup.vn, bạn có thể truy cập vào website này qua các tên miền quen thuộc: www.nhabup.net hoặc www.nhabup.com
Website đang được thử nghiệm và điều hành phi lợi nhuận, bởi các tình nguyện viên.