
- Lý luận - Phê bình

Tháng Tư về
Thứ ba - 28/04/2026 12:22

(Ảnh: Nhà văn Nguyễn Thị Toán)
THÁNG TƯ VỀ
(Nguyễn Thị Toán)
Nắng bắt đầu chen chân vào lộc biếc
Gió bắt đầu lay động những cành tơ
Ta mải miết rong chơi cùng nắng gió
Có hay đâu, hoa nở trắng căn phòng.
Tháng tư về dịu ngọt khắp thinh không
Màu hoa ấy tinh khôi thời áo trắng
Hương nồng nàn như thuở còn mơ mộng
Bông loa kèn rung động những hồn thơ.
Hơi ấm cất tháng ba vào nỗi nhớ
Hẹn mùa sau, gạo lại đỏ sân chùa
Để tháng tư em, đồi sim tím ngọt
Ôm ấp men cho vụ quả cuối mùa.
Nắng và gió tháng tư là thế đó
Bắt đầu ươm cho mùa vụ thơm nồng
Bắt đầu say cho tình ta thêm đậm
Ta gọi thầm: dịu ngọt tháng tư ơi!
(Nguyễn Thị Minh Hương)
Bài thơ “Tháng Tư về” của Nhà giáo-Nhà thơ Nguyễn Thị Minh Hương là một khúc ngân dịu nhẹ mà sâu lắng về khoảnh khắc giao mùa, nơi thiên nhiên và ký ức hòa quyện, đánh thức những rung động rất đỗi tinh tế trong tâm hồn con người.
Bức tranh thiên nhiên tháng tư được mở ra bằng những chuyển động rất khẽ: “nắng bắt đầu chen chân”, “gió bắt đầu lay động” gợi cảm giác mùa đang đến một cách e ấp, mềm mại, như một vị khách quen thuộc mà vẫn luôn mới mẻ. Không gian vì thế không ồn ào mà tràn đầy sức sống, nơi “hoa nở trắng căn phòng” - một hình ảnh đẹp, giàu tính biểu tượng, như thể thiên nhiên đã len sâu vào cả thế giới nội tâm của con người.
Tháng tư hiện lên với vẻ đẹp tinh khôi của ký ức tuổi học trò: “màu hoa ấy tinh khôi thời áo trắng”. Đây không còn là thiên nhiên đơn thuần, mà đã trở thành chiếc cầu nối đưa cái “tôi” trữ tình trở về miền quá khứ. Hương hoa loa kèn - loài hoa đặc trưng của tháng tư Hà Nội - tháng tư sinh viên - được cảm nhận bằng cả xúc giác lẫn tâm hồn: “hương nồng nàn”, “rung động những hồn thơ”. Chính sự cộng hưởng giữa cảnh và tình ấy làm nên chiều sâu cảm xúc: tháng tư không chỉ “về” trong không gian mà còn “về” trong bâng khuâng hoài niệm.
Khổ thơ thứ ba mang sắc thái trầm hơn, như một khoảng lắng. Thời gian được cảm nhận qua sự chuyển tiếp: “hơi ấm cất tháng ba vào nỗi nhớ”. Tháng ba không mất đi, mà được “cất” lại - một cách nói đầy nữ tính, tinh tế, gợi cảm giác nâng niu quá khứ. Hình ảnh “gạo đỏ sân chùa”, “đồi sim tím ngọt” vừa mang nét dân dã, vừa đậm chất biểu tượng, gợi vòng quay của mùa vụ, của đời sống và cả của cảm xúc con người. Ở đây, tháng tư không chỉ là thời gian, mà còn là một trạng thái tâm hồn - nơi con người biết chắt chiu, ủ men cho “vụ quả cuối mùa”.
Khổ cuối như một lời tổng kết nhẹ nhàng mà tha thiết. Tháng tư hiện lên trong quy luật khởi đầu: “bắt đầu ươm”, “bắt đầu say”. Đó là tháng của sự sinh sôi, của những khởi nguyên, nhưng cũng là tháng của tình yêu đang độ thắm nồng. Câu kết “Ta gọi thầm: dịu ngọt tháng tư ơi!” vang lên như một tiếng gọi nội tâm - không phô trương mà sâu lắng, thể hiện sự gắn bó, yêu thương tha thiết với cuộc đời và với chính thời khắc này.
Với giọng thơ mềm mại, giàu nhạc tính, ngôn từ giản dị mà giàu sức gợi, các hình ảnh đều mang tính biểu tượng cao (hoa loa kèn, hoa gạo, sim tím…), vừa cụ thể vừa gợi cảm, nhịp thơ chậm, đều, phù hợp dòng cảm xúc hoài niệm, tạo nên một dư âm nhẹ nhàng nhưng bền bỉ - “Tháng Tư về” không chỉ là một bài thơ tả cảnh mà là một hành trình cảm xúc - nơi thiên nhiên, ký ức và tình yêu hòa quyện . “Tháng tư” với cô giáo biết làm thơ từ thuở “Búp trên cành” với những bài thơ bám rễ sâu vào lòng người đọc như “Vầng trán bà” …không chỉ là một mùa trong năm, mà là một “mùa của tâm hồn”: dịu dàng, tinh khôi, và đầy ắp những rung động ngọt ngào, sâu lắng…



