
- Trang văn

Chú dế mèn của em
Chủ nhật - 08/03/2026 08:42

(Ảnh: Nguyễn Trọng Bằng)
CHÚ DẾ MÈN CỦA EM
(Bài văn được giải nhất kỳ thi học sinh giỏi toàn Miền Bắc cấp I năm học 1974-1975)
Đề thi: Yêu văn, chắc em có đọc sách, trước hết là sách viết cho thiếu nhi (bao gồm cả thơ và truyện). Em hãy kể lại một cuốn sách mà em cho là có sức hấp dẫn lôi cuốn mạnh mẽ đối với em và nói rõ thêm cuốn sách đó đã có tác dụng bồi dưỡng tình cảm, hướng dẫn em hành động như thế nào.
Từ thuở bé, em đã được nghe mẹ ru bằng truyện Kiều. Học lớp một, làm câu văn đầu tiên em đã yêu thích môn văn và đọc nhiều truyện ngắn dành cho thiếu nhi của các nhà văn. Truyện nào cũng hay, truyện nào cũng có sức hấp dẫn cuốn hút em, đưa em vào thế giới tưởng tượng thần kỳ. Nhưng truyện “Dế mèn phiêu lưu ký” của nhà văn Tô Hoài đã để cho em nhiều suy nghĩ. Nhân vật chính Dế Mèn dưới ngòi bút sắc sảo của nhà văn lão luyện Tô Hoài đã có tác dụng to lớn đến tình cảnh hành động của em. Chú Dế đã kể lại cả cuộc đời chú trên trang sách.
Dế Mèn sinh ra ở bãi cỏ rộng, mẹ chú đã làm cho mấy anh em chú mỗi người một căn nhà ấm cúng. Chẳng bao lâu chú lớn lên và trở thành một chàng dế thanh niên vạm vỡ khỏe mạnh, chú đưa tay lên vuốt bộ râu dài, đôi cánh của chú trước kia ngắn tun ngủn, thì bây giờ đã dài chấm đuôi, đôi chân của chú mập và bóng như bôi mỡ, thỉnh thoảng chú co cẳng đạp phành phạch làm những ngọn cỏ gãy rạp xuống. Cậy mình khỏe cho nên gặp ai Mèn cũng bắt nạt, chú đã bắt nạt mấy chị cào cào, ghẹo cô góng vó…
Một hôm trẻ con trong làng lùng dế về thị chọi. Dế Mèn cũng bị bắt. Đêm đến, bọn trẻ buộc chú lên giàn mồng tơi để cho chú ăn sương “bồi dưỡng sức khỏe”. Mèn ta trở thành tên lính đánh thuê hung ác. Ngày ngày những trận đấu võ liên tiếp nổ ra, lần nào Mèn cũng thắng nên nó lấy làm đắc chí. Một trận giao đấu với một thằng nhóc là trận đáng thương làm sao. Thằng dế “nhóc” hết lời lạu van nhưng Mèn nào có tha. Mèn đã cho một miếng đá song phi rất hiểm. Bác Xén tóc biết chuyện đã trừng trị bằng cách xén đôi râu của Mèn, Từ đó, mỗi khi thi vật đấu võ, Mèn sờ đến đôi râu cụt là lại bỏ cuộc. Một hôm lũ trẻ chơi đá bóng và treo giải thưởng là chú dế Mèn. Thừa cơ Mèn đã tẩu thoát với nguyện vọng của mình là đi phiêu lưu. Mèn đã kết bạn với dế Trũi. Hai anh em khởi hành bằng đường thủy. Chiếc thuyền bằng lá sen tròng trành đưa chúng đi. Hai anh em đói lả vì bảy ngày không có cái gì trong bụng. Vào đến bờ, Mèn và Trũi bứt cỏ ăn, thuyền đã trôi xa rồi. Dưới sông, cá chuối, cá chép há mồm chờ mồi. Với tình thương dào dạt, Mèn đã cõng Trũi qua sông đến xứ sở của châu chấu. Bọn châu chấu ngô đã bắt Trũi với lý do xâm phạm đất nước. Mèn tìm mọi cách cứu thoát Trũi. Nhân dân châu chấu công kênh họ lên. Theo tục lệ, mọi người đề nghị anh em đấu vật vài hiệp. Mèn đã xin vật nhau với võ sĩ bọ ngựa. Sau đó Mèn lên đường về quê. Mẹ của Mèn vì đã già yếu nên đã khuất núi. Mèn đến thăm anh cả, hai anh em ôm nhau thắm thiết như để bù lại những sứt mẻ về tình cảm trước kia họ gây nên…
Càng đọc kỹ cuốn sách, em càng thấy cuốn sách thể hiện đúng tâm lý chúng em. Cốt truyện sinh động và tươi vui. Xem xong, em thấy mình giống như Mèn vậy. Em hay gây gổ với các bạn. Em trêu Thu Hiền, một em gái hiền lành và dễ xúc động. Hiền khóc, em càng trêu. Xem truyện này, em rút ra bài học quý báu: Kẻ hung hăng sẽ bị trừng phạt. Em đã đến xin lỗi Hiền và các bạn khác. Bạn Khoa bị ốm, em đã chép bài và giảng bài cho bạn. Em phấn khởi vì đã làm theo sách. Em mơ mai đây sẽ trở thành nhà văn như bác Tô Hoài để dưới ngòi bút sắc sảo của mình, em sẽ viết thật nhiều truyện. Chắc lúc đó kho tàng văn học của chúng ta sẽ phong phú hơn. Để đạt ước mơ đó, em càng say sưa với môn văn, một môn mà em thấy thích thú hơn cả.
Nguyễn Thị Hồng Vân
Học sinh lớp 4, trường cấp I Minh Khai, thị xã Thái Bình



