Danh mục
- Tác giả - Tác phẩm
- Trang văn
- Trang thơ
- Văn học dân gian
- Lý luận - Phê bình
- Mỹ thuật - Âm nhạc
- Góc chia sẻ
- Giới thiệu
Video
Tin mới nhất
- Sự tích bánh đa vừng
- Tên địa danh trong quan họ cổ
- Những đứa con của Mặt Trời
- Trở về với yêu thương
- Chia xa một kỷ niệm
- Lời hát từ dòng sông
- Nói Với Con
- Kỷ niệm lần đầu đến Chùa Keo
- Tuổi tác có đáng sợ?
- Đóa tâm hương
- Viếng thầy
- Xóm Cau
- Nụ hôn bên dòng Isar
- Nhớ rừng
- Thơ kính tặng thầy
Kết nối link
- Trang văn
Giấc ngủ - mảnh ghép còn thiếu trong cuộc chiến chống Alzheimer
Thứ tư - 04/03/2026 12:08
(Ảnh: Nhà văn Đào Thanh Bình)
GIẤC NGỦ: "MẢNH GHÉP CÒN THIẾU" TRONG CUỘC CHIẾN CHỐNG ALZHEIMER
(Đào Thanh Bình)
Khi viết Nhật ký Quên & Nhớ tuổi 60++, tôi đã cố gắng tìm hiểu về mình và tìm hiểu những vấn đề liên quan đến Quên & Nhớ của Tuổi Vàng
Tôi luôn tự hỏi, tại sao khi tuổi già ập đến, những ký ức về người thân, về ngôi nhà, hay thậm chí là chiếc kính trên tay lại dần tan biến? Và chúng ta bỗng dễ dàng thỏa hiệp bằng một cái tặc lưỡi rằng: "Già rồi nên lú lẫn là chuyện thường thôi".
Nhưng thực tế, sự quên lãng đó không phải là "lẽ tự nhiên". Đứng dưới góc độ khoa học và trách nhiệm của một người quan tâm đến sức khỏe của mình và các U60-100 trong cộng đồng Tuổi Vàng, tôi muốn chia sẻ với bạn một góc nhìn khác, sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa giấc ngủ và căn bệnh Alzheimer – nỗi ám ảnh của thời đại.
Tôi không phải là người nghiên cứu chuyên sâu về Thần Kinh hay Sức khỏe y tế, tôi chỉ là Một Tuổi Vàng Ham Sống, Muốn Sống Vui Vẻ Rực Rỡ Nửa Đời Còn Lại… nên tự tìm hiểu, rất mong nhận được nhiều chia sẻ, phản biện để gia tăng hiểu biết của mình.
Trước hết, chúng ta cần phá bỏ lầm tưởng: Người già đương nhiên sẽ ngủ ít đi.
Chúng ta vẫn thường nghe câu chuyện hoang đường rằng người lớn tuổi chỉ cần ngủ 4-5 tiếng mỗi đêm. Tuy nhiên, Giáo sư Matthew Walker tại UC Berkeley đã chứng minh điều ngược lại: Không phải người già cần ngủ ít hơn, mà là bộ não lão hóa đang mất dần khả năng để duy trì giấc ngủ mà nó cần.
Sự thiếu hụt này không hề vô hại. Nó trực tiếp dẫn đến sự suy giảm nhận thức, tăng nguy cơ ung thư và bệnh tim mạch. Khi bà của bạn quên nơi đặt kính, đừng vội đổ lỗi cho thời gian. Rất có thể, đó là tiếng cầu cứu của một bộ não đang bị bỏ đói giấc ngủ.
Giấc ngủ là "bộ máy quét rác" của não bộ
Tại sao thiếu ngủ lại dẫn đến Alzheimer? Câu trả lời nằm ở các beta-amyloid – một loại protein độc hại.
Trong một bộ não khỏe mạnh, giấc ngủ đóng vai trò như một hệ thống làm sạch, quét sạch các protein thừa này: thiếu ngủ, beta-amyloid tích tụ, kết lại thành mảng và phá hủy các khớp nối thần kinh (synapse) trước khi giết chết chính các tế bào não. Và điều đáng lo ngại là, Alzheimer đang có xu hướng "chọn lọc" giới tính: 65% bệnh nhân là phụ nữ. Thậm chí hiện nay, khả năng mắc Alzheimer ở phụ nữ đã vượt quá nguy cơ mắc ung thư vú.
"Cửa sổ cơ hội" và Giao thức phòng ngừa cho chúng ta là gì?
Nhờ đọc sách về Thần kinh học, tôi nhận ra, dù 2/3 nguy cơ nằm ở gen di truyền, nhưng 1/3 còn lại nằm trong tay chúng ta – thông qua lối sống và môi trường.
Tiến sĩ Dale Bredesen đã đề xuất một giao thức (Bredesen Protocol) giúp bảo vệ bộ não ngay từ giai đoạn sớm. Dù vẫn đang trong quá trình kiểm chứng lâm sàng rộng rãi, nhưng 4 trụ cột đầu tiên của nó là những chỉ dẫn "vàng" mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng nên thực hiện ngay hôm nay:
* Chế độ ăn: Ưu tiên rau xanh và chất béo tốt (như Omega-3).
* Vận động: Tập thể dục điều độ để bơm oxy cho máu và não.
* Rèn luyện trí tuệ: Luôn giữ cho bộ não bận rộn với các thử thách mới.
* Vệ sinh giấc ngủ: Coi giấc ngủ là một nghi thức thiêng liêng và ưu tiên hàng đầu.
Và lời khuyên không bao giờ là muộn: Đừng đợi đến khi triệu chứng xuất hiện.
Một trong những phát hiện đau lòng nhất của y học là: Khi chúng ta nhận ra một người bị mất trí nhớ hay thay đổi tâm trạng, thì các vùng não thực sự đã bị phá hủy từ lâu. Những triệu chứng giống như trầm cảm, mất hứng thú hay thiếu năng lượng thường là những "tiếng chuông cảnh báo sớm" trước hàng thập kỷ.
Khoa học hiện đại đang hướng tới việc sử dụng thuốc chống viêm và vaccine kháng thể để ngăn chặn sợi amyloid ngay từ đầu. Nhưng trong khi chờ đợi những phép màu y tế đó, chúng ta có một thứ quyền năng tự thân: Lối sống.
Hãy tin tôi: Alzheimer không phải là một định mệnh không thể tránh khỏi. Đó là một cuộc chiến mà chúng ta có thể chuẩn bị từ hôm nay. Đừng đợi đến khi "quên mất cách nhớ", hãy bắt đầu bằng việc tắt đèn sớm hơn, dành cho bản thân một giấc ngủ trọn vẹn và chăm sóc bộ não bằng sự thấu hiểu.
Bạn có đang ưu tiên giấc ngủ của mình mỗi tối không, hay vẫn đang đánh đổi nó cho những lo toan khác?