Danh mục
- Tác giả - Tác phẩm
- Trang văn
- Trang thơ
- Văn học dân gian
- Lý luận - Phê bình
- Mỹ thuật - Âm nhạc
- Góc chia sẻ
- Giới thiệu
Video
Tin mới nhất
- Búp xưa vẫn biếc
- Lập thu
- Việt Nam vô địch
- Chùm thơ 4 câu: Tiễn hè
- Trên đường tới lục bát
- Nguyễn Diệu Liên, một hồn thơ trong trẻo an yên
- Mùa hè ở lại
- Cô gái của mùa thu
- Hồn quê trong tôi
- Về quê ngày giỗ bố
- Nỗi sợ của người già
- Đá đổ mồ hôi
- Sự tích con heo đất
- Nên chăng cầm sắt vân vi
- Ngày con ra đời
Kết nối link
- Lý luận - Phê bình
Nguyễn Diệu Liên, một hồn thơ trong trẻo an yên
Thứ sáu - 28/08/2026 18:18
NGUYỄN DIỆU LIÊN, MỘT HỒN THƠ TRONG TRẺO AN YÊN
Nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu
Đi qua bốn mùa thương nhớ là tác phẩm thứ ba, sau hai tập Nỗi nhớ nghiêng và Gõ cửa bình yên của nhà thơ Nguyễn Diệu Liên. Đọc tập thơ văn mới này của chị, tôi vẫn nguyên cảm giác bối rối như khi đọc Gõ cửa bình yên bởi tập sách in chung cả thơ và văn, nhưng thơ và văn của chị nhòa lẫn với nhau không hề có ranh giới. Những bài thơ tươi nguyên chi tiết đời sống và những áng văn thăng hoa thẫm đẫm cảm xúc thơ ca. Văn chương ấy thường không đưa người đọc khám phá những điều mới mẻ, tân kỳ mà lặng lẽ dẫn dụ, lôi cuốn người đọc vào một thế giới văn chương riêng, rất riêng của tác giả.
Văn chương Nguyễn Diệu Liên thật tươi sáng, bình dị, gần gũi nhưng cũng thật đắm say, cuốn hút và mê hoặc. Đó là thứ văn chương của lời thì thầm khiêm nhường từ trái tim đến trái tim, từ tâm hồn đến tâm hồn, từ rung động đến lay động với quá nhiều xao xuyến, âm hưởng, dư ba. Nó mảnh mai, chân thành, giản dị, thân thương và đẹp một cách ngỡ ngàng. Chính vì thế, bao giờ cũng thức dậy trong ta một cảm giác vô cùng tinh khôi, an yên, đáng tin cậy.
Trung thành với những gì mình đã chọn, mối bận tâm trong Đi qua bốn mùa thương nhớ không phải là những điều lớn lao, to tát, những đại tự sự làm người đọc choáng ngợp dè chừng, mà vẫn chỉ là những vẻ đẹp dung dị của cuộc sống, những cảm xúc thân thương, những ngẫm ngợi bâng khuâng, những nỗi niềm thầm kín. Đó là quê hương, gia đình, cha mẹ, anh chị, người thân, bạn bè; đó là tuổi thơ, tuổi trẻ, tình yêu và ai đấy; đó là học trò, đồng nghiệp, ngôi nhà an trú, ngôi trường thân yêu và thành phố nơi cuộc đời chị an trú. Thực ra, đây cũng đều là nỗi bận tâm của các nhà thơ, nhưng với chị lại khác, rất khác biệt. Tất cả hiện ra trên trang viết của chị thật thanh tân, trong sáng, thuần khiết, nó mang dáng vẻ đáng yêu lạ lùng, đúng như cái cách chị viết, đó đều là “thế giới của những rung động đầu đời”.
Mở đầu tập thơ văn, là những bài thơ Nguyễn Diệu Liên viết khi chị mới chỉ là một cô bé chừng mươi tuổi: “Ngồi lên trên thảm cỏ/ Mà ngắm dòng sông trôi/ Em thấy cả khoảng trời/ In hình trên mặt nước/ Một màu tím xuống dần/ Bãi dâu xanh bên sông/ Rì rào cơn gió mát// Sông Hồng như đang hát/ Đợi chờ ông trăng lên (Sông Hồng); và “Hoàng hôn nghiêng cánh sóng/ Nhuộm tím cả chân trời” (Chiều trên bến cảng). Đọc những bài thơ rất “trẻ con” này ta nhận ra, ngay từ nhỏ, chị đã được trời phú cho một tâm hồn thi sĩ trong veo thật hồn nhiên, tinh tế và nhậy cảm. Những phẩm tính này, khi còn nhỏ, có thể nhiều đứa trẻ cũng có, thế rồi cùng với thời gian, chúng sẽ phôi phai dần, nhưng với những tâm hồn bản năng thi sĩ như Nguyễn Diệu Liên, thì ngược lại, cùng với thời gian, nó không những không bị phai nhạt, mà bằng một cách nào đó, lặng lẽ trở thành căn tính sáng tạo văn chương của riêng mình.
Thực vây, khi đã nhiều trải nghiệm đời sống, thật tuyệt vời, thơ Nguyễn Diệu Liên vẫn hiển lộ những phẩm tính ấy. “Đi về nơi có gió/ Để tìm lại chính mình// Đi về nơi yên bình/ Ngắm hoa rơi bên cửa/ Cánh mỏng chạm thềm xưa// Đi về nơi có gió/ Giữa đất rộng trời cao/ Để biết mình vẫn đó/ An nhiên giữa lao xao” (Đi về nơi có gió). Và, “Rót một chén bình yên/ Giữa chiều nghiêng nắng muộn/ Gió khẽ lay hiên vắng/ Thôi những ngày chông chênh./ Rót thêm chút lặng thinh/ Cho lòng thôi dậy sóng/ Nghe thời gian rất mỏng/ Chảy qua từng kẽ tay/ Một chén nhỏ thôi này/ Mà đủ làm dịu lại/ Những buồn vui còn mãi/ Cũng hóa nhẹ như mây” (Rót một chén bình yên). Đó là những cảm xúc, những thức nhận, bừng tỉnh thật dịu dàng, nhẹ nhõm, an yên. Đằng sau những câu chữ bình dị, dường như phảng phất một nỗi niềm xa xôi “chông chênh” mơ hồ nào đó không thể nào nắm bắt, nhưng lại đẹp đến nao lòng.
Đọc thơ chị, ai cũng nghĩ đó là thơ chữa lành, quả là như thế theo cách nói thức thời hiện nay. Nhưng tôi thì nghĩ đơn giản, với một tâm hồn trong veo, tinh tế và nhậy cảm thì hiển nhiên không thể không viết ra những vần thơ như thế. Chính sự trong sáng và thuần khiết khi hiển lộ trong thơ bao giờ cũng chan chứa năng lượng tích cực. Năng lượng ấy không chỉ lan tỏa, mà cơ bản hơn, bao giờ nó cũng kiên nhẫn xui khiến ta thương lượng, hòa giải với chính ta để ta tỉnh thức với “ánh sáng của riêng mình”, chỉ khi đó, ta mới thật sự bằng lòng với ta, từ đó mà có được sự cân bằng và bình yên cùng muôn nỗi nhân sinh. “Nơi mà sau tất cả/ ta vẫn còn đủ dịu dàng/ để tin/ đủ trong trẻo/ để yêu// Và đủ bình yên/ để mỉm cười/ như ngày đầu tiên/ ta bắt đầu hành trình”.
Đi qua bốn mùa thương nhớ phần thơ không nhiều, nhưng chỉ thế thôi, nó cũng đủ hé lộ căn cước thơ Nguyễn Diệu Liên. Những vần thơ dung dị, những lời thơ thủ thỉ, những cảm hứng mong manh, những ý tứ mơ hồ, những rung động tinh tế, thực tình thơ chị, mặc dù câu chữ thân thuộc, nhẹ nhàng, giản dị nhưng không hề đơn giản, dễ hiểu. Bởi vì, thơ chị có một tần số cảm xúc rất riêng, hư huyền ảo diệu khi ẩn khi hiện, những người khác tần số không dễ gì có thể bước vào thế giới thơ ca của chị.
Nếu thơ Nguyễn Diệu Liên bảng lảng cảm xúc với bao nỗi niềm “chông chênh” trắc ẩn thì văn xuôi của chị lại là những lời thì thầm, giãi bày chân chất, đằm thắm. Những lời sẻ chia ấy thật ấm áp, gần gũi, thân thương giầu năng lượng. Dù viết về ký ức hay thực tại, về tình yêu hay muôn mặt đời sống, văn xuôi của chị không kể lể dài dòng, không cao giọng giảng giải, không triết lý sâu xa, nó thân thuộc và dung dị sống động như chính cuộc đời:
“Tôi đứng đó rất lâu… nhìn những ô cửa sáng đèn mà lòng chợt nhói lên. Những ánh đèn ấy dường như cũng có linh hồn. Chúng không chỉ thắp sáng một căn phòng, mà còn thắp lên trong lòng người xa nhà một nỗi nhớ quay quắt… Ánh đèn qua ô cửa - tưởng như vô tri, mà lại chứa đựng biết bao điều thân thuộc, gần gũi và thiêng liêng. Có lẽ, có nhiều người giống như tôi, đều đã từng không ít lần lặng lẽ đứng dưới những khung cửa sổ sáng đèn ấy, để rồi bất chợt thấy lòng mình ấm lên… và cũng chợt nhận ra, có một nơi để nhớ, một nơi để quay về - chính là điều hạnh phúc nhất giữa cuộc đời rộng lớn này” (Những ánh đèn qua ô cửa).
Nguyễn Diệu Liên viết như thế, như thể đang nói với ai, nhưng thực ra là để nói với chính mình, nhắc mình, dặn mình, khuyên nhủ mình rằng hạnh phúc ở cuộc đời rộng lớn này thật gần gũi, giản dị nhưng quý hiếm biết bao. Ngộ ra như thế, đâu phải chỉ do trải nghiệm, do trau dồi học hỏi, do thông minh sắc sảo, có thể, đa phần là ở tấm lòng, ở căn tính trời cho, hay có thể là do bao kiếp ăn chay niệm Phật mới thiện lành được như thế. Những bài chị viết về mẹ, về cha, về người anh trai, về người yêu, về bè bạn, học trò… bao giờ cũng nặng lòng trân quý, nâng niu và chan chứa thương yêu. “Có những người không cần nói quá nhiều, chỉ cần hiện diện bên cạnh cũng đủ làm lòng ta nhẹ nhõm. Và có những ngày, điều chúng ta cần nhất chỉ là một người cùng đi qua những khoảng lặng” (Viết cho một ngày trời không có nắng). Tôi cũng có cha mẹ, có một cô em gái, có bạn bè và những cô cậu học trò như chị, đọc trang viết của chị tôi bỗng sững người. Văn chương đích thực bao giờ cũng làm sống dậy trong ta cả một đời sống, một đời sống thăm thẳm của chính ta. Ta giật mình ngắm lại chính mình rằng ta đã như thế nào trong những mối thân tình thương yêu ấy, rằng ta đã vô tình bỏ quên biết bao khoảnh khắc sống quý báu hiếm hoi cùng những người thân yêu. Những người mà vì một cơ duyên nào đó ta được gặp, được yêu thương và gắn bó trong cuộc đời ngắn ngủi này.
Tôi rất thích những bài viết ngắn của chị. Đó thực sự là những bài thơ giầu cảm xúc và hết sức mong manh. Những bài thơ có kết cấu riêng, nhịp điệu riêng, có hệ thống thi ảnh và ngôn ngữ riêng. Những bài thơ chan chứa cảm xúc tinh tế, đôi khi thật buồn và đẹp. Một nỗi buồn xa hoa vĩnh hằng và một vẻ đẹp chân phương dịu lành, an yên. Đó là đặc sắc văn chương Nguyễn Diệu Liên:
“Đêm tháng Mười thường dài hơn những gì đồng hồ đếm được. Thành phố lên đèn, phố phường như thu mình lại trong làn sương mỏng. Những ô cửa sáng đèn soi xuống mặt đường ướt lạnh. Có ai đó đang nhớ. Có ai đó đang quên. Có ai đó vẫn miệt mài đi tìm một điều đã mất. Và cũng có người đang chạy trốn chính những ký ức của mình.
Có lẽ vì thế mà tháng Mười luôn khiến người ta bâng khuâng. Không hẳn vui, cũng chẳng hẳn buồn. Chỉ là đứng giữa một mùa đang chín, nhìn thời gian lặng lẽ trôi qua, rồi bất chợt nhận ra trong sâu thẳm lòng mình vẫn còn một góc nhỏ dành cho những điều không thể gọi tên” (Tháng Mười và những điều không thể gọi tên).
Đi qua bốn mùa thương nhớ là sự tiếp nối thành công những tác phẩm đã công bố trước đây của nhà thơ Nguyễn Diệu Liên. Có thể khẳng định, tác phẩm đã góp phần khắc họa một cách sâu sắc chân dung thi sĩ Nguyễn Diệu Liên. Thơ chị thật khác biệt. Nó mang một vẻ đẹp tinh tế, trong trẻo, dịu lành. Qua thơ, ta bắt gặp một người thơ với tâm hồn nhậy cảm, giầu chiêm nghiệm nội tâm, cảm xúc dịu hiền kín đáo và chứa chan năng lượng tích cực. Nguyễn Diệu Liên có một bản năng thi sĩ đặc biệt, chị bao giờ cũng nhìn thấy những vẻ đẹp của muôn mặt cuộc đời. Muôn nỗi nhân sinh không phải chỉ có màu hồng, nhưng nhìn ra được những màu hồng của nhân sinh muôn nỗi hẳn là một đặc ân, không phải ai cũng có được. Cái viết của chị có ngọn nguồn từ những ngẫm ngợi thiện tâm và hành động sống trong trẻo, tích cực của chị.
“Rồi cơn mưa nào cũng sẽ tạnh. Những đám mây nặng nề nhất cũng sẽ có lúc tan đi để nhường chỗ cho ánh mặt trời. Nỗi buồn không ở lại mãi, giống như mùa đông rồi cũng phải nhường bước cho mùa xuân. Chỉ cần đừng buông tay khỏi hy vọng. Chỉ cần vẫn giữ cho mình một lý do để bước tiếp. Chỉ cần ngày hôm nay, dù rất chậm, ta vẫn chọn ở lại với cuộc đời này bằng tất cả sự dịu dàng dành cho bản thân, dành cho cả thế giới mặc dù rất có thể cả thế giới chẳng dịu dàng với ta” (Rồi mưa cũng sẽ tạnh em à!).
Diêm Điền, 5/7/2026
Nguyễn Linh Khiếu