Danh mục
- Tác giả - Tác phẩm
- Trang văn
- Trang thơ
- Văn học dân gian
- Lý luận - Phê bình
- Mỹ thuật - Âm nhạc
- Góc chia sẻ
- Giới thiệu
Video
Tin mới nhất
- Chuyện xưa - Dư âm của buổi chiều ký ức
- Chạm
- Nửa thế kỷ Búp trên cành
- Về hội Đồng Xâm
- Một lứa bên trời thắp lửa văn chương
- Nhớ cha
- Duyên Nhà Búp
- 50 năm Búp trên cành
- Sự tích bánh đúc
- Đêm trở thành tri kỷ
- "Mở lòng" - Một nguồn mở từ con tim lắng...
- Họp lớp
- Gửi một người
- Người chiến thắng
- Sự tích con dế mèn
Kết nối link
- Lý luận - Phê bình
Chuyện xưa - Dư âm của buổi chiều ký ức
Thứ bảy - 08/08/2026 23:51
CHUYỆN XƯA - DƯ ÂM CỦA BUỔI CHIỀU KÝ ỨC
Nhà văn Biên Linh
Bùi Lan Anh viết không nhiều nhưng bài thơ nào cũng ấn tượng với những ngôn từ và thi liệu rất riêng. Có những bài sâu thẳm niềm cảm thương tha thiết với những phận người lam lũ, có những bài da diết khi viết về tình yêu. Ai đã đọc thơ Bùi Lan Anh hẳn không thể không mềm lòng với bài thơ “Chuyện xưa”. Lời thơ thầm thì, dung dị, gợi nỗi hoài niệm sâu xa về tình yêu và sự trôi chảy của thời gian, gợi mở về một miền ký ức - nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong một khoảnh khắc lặng lẽ của tâm hồn.
“Thôi ta uống hết giọt này
Nghe đi cho hết những bài hát xưa
Anh ngồi ngắm hết em chưa
Những môi những mắt như vừa mới quen
Giọt này uống hết đi em
Nắng chiều vàng thế ai đem đi rồi!
Chuyện xưa - xưa lắm một thời
Tìm đâu quán vắng với người tôi yêu?”
Tác phẩm đã đạt giải cuộc thi “Tác phẩm tuổi xanh” do Báo Tiền phong tổ chức năm 1992. Đây là giải thưởng danh giá cho một bài thơ xứng đáng, một dấu ấn thật rực rỡ ấn tượng cho tuổi nồng nàn, xinh đẹp của Lan Anh - cô gái mang vẻ đẹp của Lửa và Mùa Xuân.
Hãy đọc và thưởng thức “giọt tâm tình” bằng câu thơ mở đầu dung dị.
“Thôi ta uống hết giọt này
Nghe đi cho hết những bài hát xưa”
Hai câu thơ như một lời “Nâng chén với quá khứ”. “Giọt này” là giọt rượu, giọt cà phê hay giọt thời gian đong đầy bao kỷ niệm? Hành động “uống hết giọt này “có lẽ không chỉ là uống giọt rượu, giọt cà phê cuối mà là uống cạn nỗi nhớ, uống cạn những dư âm của một thời yêu dấu đã xa. Nhà phê bình văn học Hoài Thanh từng nói: “Thơ trước hết là tiếng nói của tâm hồn”. Trong thơ Lan Anh, tiếng nói ấy không ồn ào, nó thủ thỉ, nhẹ và lắng như cuộc trò chuyện giữa hai người từng yêu nhau khi nhắc lại kỷ niệm xưa, hoặc giữa con người hiện tại với ký ức của chính mình. Bài thơ đã bắt đầu bằng những câu thơ mở ra khung cảnh quen thuộc: một buổi chiều, một quán vắng, một cuộc gặp gỡ dường như sắp khép lại của hai người từng gắn bó. Trong không gian nghệ thuật ấy, kỷ niệm xưa, những bài hát xưa vẫn cất lên bâng khuâng. Nhưng không còn điều gì kéo dài thêm được nữa. Những bài hát xưa không chỉ là khúc nhạc, nó là biểu tượng của quá khứ yêu thương, của những kỷ niệm ngày bên nhau. Bài hát của ngày xưa, người cũng của ngày xưa, quen thân lắm... rồi một mai sẽ trở thành “người dưng”. Thơ Lan Anh không kể lại quá khứ, cô chỉ đánh thức nó bằng âm thanh và hoài niệm.
“Anh ngồi ngắm hết em chưa?
Những môi những mắt như vừa mới quen”
Cảm xúc thơ tinh tế. Lời thơ lạ “Anh ngồi ngắm hết em chưa? Người ngồi đó “Ngắm hết” gương mặt người mình yêu. Đó là cách để biểu đạt tâm trạng nuối tiếc, trân trọng những gì mình yêu quý. Khi biết thời gian bên nhau không còn nhiều, người ta bỗng muốn nhìn thật lâu, thật kỹ, muốn ghi lại từng đường nét, ảnh hình vào ký ức. Cách liệt kê “Những môi, những mắt” tạo cảm giác cái nhìn đang dừng lại lưu luyến trên gương mặt thân yêu ngày đó... Một mối tình đủ lâu để trở thành “Chuyện xưa” nhưng trong cảm xúc, hình ảnh kia, mắt môi kia vẫn mới mẻ như “vừa mới quen”. Câu thơ gợi ra vị ngọt của kỷ niệm xen lẫn nỗi buồn của thời gian. Ánh mắt của anh “ngắm nhìn em” không phải bằng con mắt hiện tại mà bằng con tim và ký ức dấu yêu.
Nhà lý luận phê bình người Pháp Roland Barthes từng nhận xét: “ký ức trong tình yêu luôn có xu hướng làm mới lại hình ảnh của người mình yêu”. Chính vì thế, mà “môi, mắt” - những chi tiết rất nhỏ lại trở thành điểm tựa của cả một miền cảm xúc.
Hai câu thơ tiếp theo đưa người đọc vào với không gian chiều muộn
“Giọt này uống nốt đi em
Nắng chiều vàng thế ai đem đi rồi?”
Từ “giọt này” lặp lại như tiếng thở dài. Thời gian như trôi nhanh hơn và lòng người cảm nhận sâu sắc về những gì phải dừng lại. Hình ảnh “giọt này” và “uống hết” cùng với câu thơ “Nắng chiều vàng thế, ai đem đi rồi!” khiến cho lời thơ quá đỗi da diết bâng khuâng! Nắng chiều vàng - biểu tượng của sự tàn phai. Câu hỏi “ai đem đi rồi?” gợi cảm giác nuối tiếc khoảnh khắc đẹp bị đánh cắp khỏi đời người. Dẫu biết không ai “đem nắng chiều đi” nhưng thời gian vẫn trôi đi lặng lẽ. Câu thơ mang nỗi buồn nhẹ mà lắng sâu da diết.
“Chuyện xưa” của Bùi Lan Anh chạm vào trái tim người đọc có lẽ cũng bởi những câu thơ như thế. Những câu thơ hay tiếng lòng của sự khép lại một thời.
“Chuyện xưa - xưa lắm một thời.
Còn đâu quán vắng với người tôi yêu”.
Câu thơ buồn và đẹp. Điệp từ “xưa” khiến khoảng cách thời gian như kéo dài thêm. Tình yêu ấy có lẽ đã trôi qua rất lâu rồi nhưng trong ký ức của nhân vật trữ tình, nó vẫn là cả một miền dấu yêu, nhung nhớ của một thời đã xa. Câu thơ mở ra không gian đậm chất điện ảnh: quán nhỏ, vắng, nơi hai người từng ngồi bên nhau. Quán vắng không chỉ là địa điểm, nó là biểu tượng của kỷ niệm. Câu thơ cuối như một câu hỏi đầy xuyến xao tiếc nuối. “Còn đâu quán vắng với người tôi yêu?” chạm vào cảm xúc và rung lên những bùi ngùi rằng tất cả đã lùi vào quá khứ. Tất cả chỉ còn là những hoài niệm ngọt ngào thôi! Khoảnh khắc ấy dù nao lòng vẫn làm cho đời sống của con người trở nên sâu sắc và thi vị.
Bài thơ ngắn, ý thơ gọn gàng, dung dị, ý tứ sâu sắc.
Đọc “Chuyện xưa” của Bùi Lan Anh, người ta nhận ra rằng có những điều không tồn tại trong đời sống nữa nhưng nó vẫn sống thật lâu trong ký ức của con người và thơ ca đã giữ lại cho con người những gì mà thời gian đã mang đi. Và chợt hiểu vì sao Báo Tiền Phong - tờ báo lớn nhất của tuổi trẻ Việt Nam lại trao giải cho bài thơ ấy.
Bình Phước, 20/5/2026
Biên Linh