Sóng, gió và miền yêu dấu thả qua một dòng sông

Thứ hai - 31/08/2026 16:11

SÓNG, GIÓ VÀ MIỀN YÊU DẤU THẢ QUA MỘT DÒNG SÔNG

(Tác giả: Sóng Biển)

I. Hiếu và Thơ

Các bạn trong nhóm Búp trên cành (nhóm Những học sinh đội tuyển quốc gia môn văn được tuyển chọn về Lớp bồi dưỡng dành cho thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật mở đầu tiên trên cả nước từ năm 1976 - 1998 của Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình) thường nói rằng “Trương Minh Hiếu có cái tên đúng như người vậy! Bởi, bạn này nổi tiếng là hiếu thảo”. Tình yêu thương cha mẹ ở Hiếu không chỉ là lòng biết ơn, mà còn luôn là sự quan tâm, chăm sóc ân cần. Có đêm mùa đông lạnh buốt, Hiếu chạy xe gần trăm cây số để kịp về chăm mẹ khi mẹ bị ốm, hoặc về để ăn với mẹ bữa cơm quê, rồi đợi mẹ ngủ ngon mới trở về Hải Phòng ủ ngon mới trở về Hải Phòng cho kịp giờ làm sáng hôm sau… Hiếu chăm lo cho mẹ chu đáo những mong tuổi già của mẹ luôn đủ đầy và ấm áp.

Hiếu sống ân tình với thầy xưa bằng sự chu toàn và niềm kính trọng. Nhà thơ Kim Chuông - người thầy của nhóm Búp trên cành chúng tôi luôn nói về Trương Minh Hiếu với tất cả niềm tự hào, yêu mến. Tôi nhớ mãi câu chuyện của nhà thơ Kim Chuông kể, ngày nhà văn Nguyễn Hoa (nhà văn Nguyễn Hoa cũng là một trong số các thầy dạy nhóm Búp trên cành) bị bệnh, đó là thời kỳ kinh tế còn nhiều thiếu thốn, khó khăn. Khi đã là cán bộ của Công ty Bảo Việt Nhân thọ Hải Phòng, trong chuyến công tác tại Thái Bình, biết tin thầy Nguyễn Hoa bị bệnh (thời gian ấy, thầy Nguyễn Hoa đã nghỉ hưu), Hiếu mua quà vào thăm thầy. Đến nhà thầy đã gần khuya, Hiếu gọi cửa mãi mà không được, mặc dù trong nhà vẫn lờ mờ sáng điện và loáng thoáng bóng người. Tủi thân, Hiếu treo túi quà lên móc cổng rồi lủi thủi vừa khóc, vừa lững thững dắt xe quay trở ra. Sau này tìm hiểu lại mới biết, hôm đó nhà văn Nguyễn Hoa rất yếu, lại khó ngủ nên “cụ bà” không muốn có tiếng động làm người bệnh trở giấc.

Ngày 20/11 năm 2023, tôi đang dự lễ ngày Nhà giáo Việt Nam ở trường thì có hai nhân viên Bảo Việt Nhân thọ Bình Phước tìm gặp. Họ mang theo quà của Hiếu gửi từ Hải Phòng vào. Hoa và trái thắm tươi cùng lời nhắn: “Em chúc chị 20/11 vui vẻ!”. Nhiều đồng nghiệp của tôi trầm trồ vì hoa đẹp và hơn cả là tình cảm quý mến của hai chị em tôi ở cách xa nhau cả ngàn cây số. Biết tôi cùng các đồng nghiệp và các văn nghệ sĩ phía Nam xây dựng nhóm Búp trên cành Đồng Nai (dành cho những học sinh từ tiểu học đến THPT có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật), Hiếu luôn động viên tôi và nói: “Chị làm việc này giá trị và ý nghĩa quá! Em mong sao sau này, nếu có điều kiện, em sẽ cố gắng tổ chức lớp như chị, tại Hải Phòng!”. Việc in sách tập hợp sáng tác của các em học sinh cần khá nhiều kinh phí, tôi đang loay hoay thì nhà ngoại giao, nhà thơ Trần Huyền Tâm (Tổng Biên tập trang Văn học nghệ thuật Nhà Búp) điện vào, thông báo “Kinh phí in sách cho các cháu, em và Trương Minh Hiếu sẽ hỗ trợ chị nhé!”. Tôi vui và cảm kích thật nhiều!

Ngày nghỉ, Hiếu hay gọi điện kể cho tôi nghe hành trình phấn đấu trở lại với văn chương của Hiếu. So với các thành viên khác của Nhà Búp, Hiếu trở lại muộn hơn nhưng thuộc tốp đặc biệt và thần tốc.

Dù chúng tôi học sáng tác văn học nghệ thuật từ thuở 9, 10 tuổi, (bạn lớn nhất lớp 14 tuổi), thầy dạy là những nhà văn, nhà thơ và họa sĩ hàng đầu của cả nước, nhưng khi lớn lên, mỗi đứa lại chọn con đường nghề nghiệp riêng: xuất sắc như Trần Huyền Tâm thì học Ngoại giao, Nguyễn Nga và Trương Minh Hiếu thì Bách khoa Hà Nội, Vũ Huy Thông thì Kinh tế quốc dân, Bùi Thanh Huyền thì học Luật tại Liên - xô (cũ). Vài ba bạn thì chọn ngành Báo chí, còn đa số chúng tôi chọn học nghề Sư phạm.
Ở lĩnh vực nào, các thành viên Nhà búp cũng đều gặt hái những thành công nhất định.

Lại trở về chuyện của Hiếu, con đường học hành, nghề nghiệp của cậu chàng này thật lắm bất ngờ. Này nhé: năm 1976 học lớp 4 trường làng đạt học sinh giỏi văn của tỉnh, được chọn dự thi toàn miền Bắc, lớp 7 thi học sinh giỏi văn quốc gia. Vinh dự là thế nhưng cậu bé 15, 16 tuổi ấy lại bị “lung lay” trên hành trình theo nghiệp văn chương vì “lời xì xèo” của mấy “người bạn ở quê”, rằng “con trai học giỏi văn là… hâm!?”. Sợ bị “hâm” thật, vào cấp 3, Hiếu quyết tâm chuyển sang học toán, lý, hóa. Vất vả, khó khăn nhưng kiên trì, Hiếu đã thi đỗ vào Đại học Bách khoa Hà Nội, khoa Chế tạo máy, chuyên ngành Hàn và Công nghệ kim loại. Dù suốt ngày lên giảng đường với các con số nhưng “máu thơ văn” trong người thì vẫn dâng cao. Hiếu tham gia Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ Lời hẹn của trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Học căng thẳng nhưng không bỏ buổi sinh hoạt thơ nào. Hiếu sáng tác thơ, gửi tặng các bạn sinh viên, giao lưu với các bạn thơ ở Sư phạm I, Tổng hợp Văn và CLB thơ Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt - Xô. Hạnh phúc nhất là khi thơ được in trong Tạp chí Sinh viên. Một lần đến thăm bạn bên Đại học Kinh tế quốc dân, tình cờ thấy thơ mình được đăng trên tạp chí, cậu chàng sướng quá! Mượn, bạn không cho. Thế là Hiếu ký tên vào trang tạp chí để… báo cáo “ông bạn” rồi xé trộm phần có in bài thơ của mình, đem về cất giữ như báu vật.

Ngày tổng kết cuộc thi Thơ Sinh viên năm 1987, bài thơ “Bài học giờ giải lao” của Hiếu được vào chung kết, vui sướng vô bờ nhưng chẳng biết chia sẻ cùng ai.

Những năm tháng ấy, người ta coi thơ là thiêng liêng cao quý lắm. Người người mê thơ, say mê làm thơ. Nhưng ngặt một nỗi, ở Đại học Bách khoa Hà Nội từng có vài người vì mê thơ, mải mê với thơ mà sao nhãng học hành và tốt nghiệp... muộn.

Tạm biệt Bách khoa - ngôi trường đại học danh tiếng và là niềm mơ ước của bao người, nơi gắn bó suốt 5 năm với bao vui, buồn, sướng, khổ, Trương Minh Hiếu về Hải Phòng, công tác tại Nhà máy Sửa chữa tàu biển Nam Triệu năm 1990 nhận chức danh Đốc công tại Phân xưởng Vỏ Tàu. Hiếu bảo:

- Em tuy là Kỹ sư Hàn nhưng thời sinh viên chỉ giỏi lý thuyết chứ thực hành thì dở ẹc. Mấy cô công nhân ở xưởng Hàn trong trường cũng chẳng muốn cho sinh viên năm 2 như bọn em tập hàn vì… tốn que hàn! Ngồi rảnh rỗi, nhàn tênh. Mơ mộng nghĩ vẩn vơ. Và thế là lại làm thơ! Bài thơ “Cây trinh nữ” được rất nhiều sinh viên thời đó biết đến đã ra đời trong những ngày “Kỹ sư Hàn không được hàn” như thế!

Khi đã đi làm, nhưng có khá nhiều thời gian rảnh nên Hiếu lại học. Hiếu đăng ký học văn bằng hai, ngành Quản trị doanh nghiệp. Vừa tốt nghiệp xong, tháng 01/1998, phép màu đến do sự tình cờ, ông Chánh án Tòa án nhân dân Thành phố Hải Phòng xin cho Hiếu có cơ hội công tác tại Bảo Việt Hải Phòng để “phù hợp với điều kiện đi lại”. Rồi đến năm 2002, Hiếu chuyển sang Bảo Việt Nhân thọ Hải Phòng và giờ thì đã là Giám đốc Bảo Việt Nhân thọ Hải Phòng sau thời gian dài gắn bó. Sự nghiệp thành công của Hiếu có bước chân đồng hành và tấm lòng sẻ chia của người vợ giỏi giang nguyên là Chánh tòa Hình sự, Tòa án nhân dân Thành phố Hải Phòng và hai cô con gái chăm ngoan, biết thương yêu cha mẹ.

II. Trở lại với văn chương

Người ta bảo “Văn chương phải có người truyền lửa” quả không sai - Trương Minh Hiếu được truyền lửa đam mê sau thời gian dài say sưa công việc. Bắt đầu từ chuyến về thăm người thầy của Nhóm Búp trên cành ngày xưa: nhà thơ Kim Chuông, khi nghỉ hưu cũng về Hải Phòng sống và viết, cùng ở trung tâm thành phố với Hiếu. Nhà thơ Kim Chuông tuy đã gần 80 tuổi nhưng ở ông vẫn toát lên vẻ hào hoa của thi nhân từng nổi danh với thơ hay và lãng tử. Giọng đọc thơ của ông vẫn đầy lửa và cảm xúc. Buổi gặp lại thầy sau hơn bốn mươi năm xa cách đã lại khơi lên trong trò thơ nhiều cảm hứng thi ca.

Còn nữa, một lần lên Hà Nội, Hiếu đến thăm nhà thơ Trần Huyền Tâm (học trò lớp Búp năm xưa) khi chị đang mải miết biên tập tuyển tập Duyên 2 cho các thành viên Nhà Búp. Đọc thơ, văn của các bạn, chuyện trò cùng Trần Huyền Tâm, Hiếu được sống lại với bao kỷ niệm yêu thương và niềm say thơ thuở Búp trên cành. Hiếu nhận ra, Trần Huyền Tâm là lãnh đạo ở Bộ Ngoại giao, việc trong nước, việc quốc tế và việc gia đình bận rộn là thế nhưng chị vẫn làm thơ, viết văn, viết lý luận phê bình và là tổng chủ biên vài chục đầu sách cho các bạn trong nhóm Búp bên cạnh 15 cuốn văn, thơ của riêng mình. Trần Huyền Tâm như người truyền lửa cho Trương Minh Hiếu, động viên Hiếu “quay lại và viết, trước mắt là viết với những gì mình đã có”. Hiếu trăn trở trước quyết định của mình trong sự nuối tiếc khoảng thời gian dài xa Nhà Búp và khao khát viết được như mọi người. “Chị Tâm và các Búp ai cũng bận nhưng đều đã sáng tác được, lẽ nào mình lại không!”. Và, Hiếu đã quyết tâm!

Thầy Kim Chuông là người dạy lại cho Hiếu về sáng tác thơ. Sau hơn nửa đời người, Giám đốc Bảo Việt Nhân thọ Hải Phòng lại làm “trò nhỏ” chăm chỉ học hành như thuở ấu thơ, chỉ khác là ngày xưa lớp đông đến hàng chục người, giờ chỉ một thầy một trò, khi thì ở nhà thầy, khi thì ở cơ quan Hiếu, có khi lại ở quán cà phê hoặc qua điện thoại. Hai thầy trò, cứ gặp nhau là trò chuyện về thơ, nhất là những sáng tác mới của Hiếu.

Bao cảm xúc, bao hiện thực và những trải nghiệm cuộc đời tích lũy mấy chục năm được khơi lên và tuôn chảy thành thơ. Hiếu say viết quên thời gian, viết khi trên máy bay đi công tác, viết sau giờ làm việc ở một cơ quan kinh doanh đầy áp lực, viết trong những ngày lễ Tết… “Có ngày em viết 7 bài, gửi thầy xem. May mà được thầy khen ngợi, động viên”. “Cứ viết khi trong lòng trào dâng cảm xúc, bởi có lúc tâm hồn khô cạn, bới không ra chữ nào” - Hiếu kể và nhắc lại lời chia sẻ, khích lệ của thầy.

Tập thơ đầu tay “Cội” đong đầy tình yêu gia đình, tình yêu quê hương và tình yêu tuổi trẻ của Minh Hiếu được đón nhận nồng nhiệt đã trở thành nguồn cổ vũ lớn lao để Hiếu tự tin viết tiếp. “Đi qua mỗi ngày tôi” và “Ru mình”, rồi “Thả gió qua sông” liên tiếp ra đời trong ba năm 2024 - 2026. Tập thơ nào cũng đầy đặn và giầu sức hút. Thơ Hiếu đã được lan tỏa mạnh mẽ trên hầu hết các mặt báo và tạp chí uy tín của cả nước, như báo Văn nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam, trang điện tử Vanvn.vn,
Vanhocsaigon.com, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, báo Lao động, hay như: Thời báo Văn học nghệ thuật - Cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam, Diễn đàn Văn học Việt Nam, Văn học Sài Gòn, Tạp chí Cửa Biển, Văn nghệ Thái Bình, Văn nghệ Phố Hiến…

Tôi thường bảo Hiếu: “Em thật thần tốc!”. Tập thơ “Đi qua mỗi ngày tôi” của Hiếu đã vào vòng chung kết cuộc thi thơ năm 2025 của Hội Nhà văn Việt Nam. Và ngày 30/12/2025, Trương Minh Hiếu đã chính thức trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam sau tròn một năm là hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng: 30/12/2024. Cùng với các thành viên khác của Nhà Búp, như: Trần Huyền Tâm, Bùi Thị Biên Linh, Bùi Thanh Huyền, Thúy Hằng, Bùi Lan Anh, Nguyễn Thị Toán, Trần Thu Huê, Phạm Lan Anh, Phạm Hồng Oanh, Nguyễn Diệu Liên, Chu Xuân Giao, Vũ Huy Thông, Nguyễn Quốc Huy…, Trương Minh Hiếu đang say viết và gửi tặng cho bạn bè, cho người thân, cho cuộc đời những vần thơ đẹp.

Hè này, theo dự kiến, chị em tôi sẽ gặp nhau ở Đồng Nai để cùng tiếp sức cho các Búp trên cành Đồng Nai. Hiếu vừa nhắn cho tôi, rằng: “Em đã hoàn thành bản thảo tập lục bát “Thả gió qua sông”. Tập ký chân dung văn học về 30 tư vấn viên xuất sắc trong hệ thống Bảo Việt Nhân thọ “Những ngôi sao Việt” cũng đang lên trang với vai trò Chủ biên và đồng tác giả, rất giầu chất văn chương, dễ đọc và dễ cảm. Tập sách “Những lời chưa nói” bao gồm các bài báo của hai vợ chồng Hiếu cùng viết cách đây hàng chục năm đang biên tập và tổng hợp lại để ra mắt nhân dịp kỷ niệm 50 năm Búp trên cành”.

“Búp Hiếu thật đa tài” - đó là câu cửa miệng của các thành viên Nhà Búp chúng tôi khi nhắc về Trương Minh Hiếu.

Đồng Nai, tháng 5/2026

S.B

Các bài viết liên quan:

• Thơ lục bát của Trần Huyền Tâm
• Trước biển - Bùi Thị Biên Linh
• Giọt nắng vàng lấp lánh
• Chuyện xưa - Dư âm của buổi chiều ký ức
• Cúc Họa Mi của tôi
• Thả gió qua sông - Hành trình của Lục bát và những miền cảm xúc
• Sóng, gió và miền yêu dấu thả qua một dòng sông

Những tác phẩm cũ hơn:

• Một hồn thơ lai láng sa hồng
• Trên đường tới lục bát
• Nguyễn Diệu Liên, một hồn thơ trong trẻo an yên
• Người giữ lửa của Nhà Búp
• Gom về thương nhớ
• Đọc "Khoảng xanh còn mãi" của Đỗ Minh Huệ
• Mở lòng - Mở cánh cửa của ký ức, của yêu thương và niềm tin