Danh mục
- Tác giả - Tác phẩm
- Trang văn
- Trang thơ
- Văn học dân gian
- Lý luận - Phê bình
- Mỹ thuật - Âm nhạc
- Góc chia sẻ
- Giới thiệu
Video
Tin mới nhất
- Về Tiên La
- Chém gió
- Mưa bóng mây
- Thơ Bùi Lan Anh - nguồn chảy lắng xanh giữa hai...
- Trung du
- Con lợn đất
- Tôi đã hiểu ra
- Quả bóng cao su
- “Bên trời neo gió” - bản hoà âm của ánh sáng, ký...
- Viết cho một ngày trời không có nắng
- Tự ngẫm
- Sự tích mèo đuổi chuột
- Sự lựa chọn
- Đường
- Cười với Xúy Vân
Kết nối link
- Lý luận - Phê bình
Bùi Thanh Huyền - một vía hồn thi nhân trên những trang văn xuôi
Thứ bảy - 04/07/2026 09:45
(Ảnh: Nhà thơ Bùi Thanh Huyền tại Salinda Resort - Phú Quốc)
BÙI THANH HUYỀN - MỘT VÍA HỒN THI NHÂN TRÊN NHỮNG TRANG VĂN XUÔI GIÀU MỘNG MƠ, RUNG CẢM
Nhà thơ KIM CHUÔNG
Nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình
Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Thái Bình
Bùi Thanh Huyền của tập thơ “Huyền”- NXB Hội Nhà văn năm 2024, và hôm nay, của tập Truyện ngắn và Tản văn mang tên: “Ngọn gió thơm” – NXB Văn học năm 2026, vẫn là người miệt mài trên con đường sáng tạo, nhuần nhuyễn trên đôi cánh thăng hoa, đằm thắm ở nhiều chiều kết đọng.
Thơ và Văn của Bùi Thanh Huyền biểu hiện nét đẹp, nét cao sang ở ngôn từ, chất nhân văn của tâm hồn đa cảm.
Tôi đọc Huyền và thực sự dạt trôi cùng người viết ở một trạng thái tâm hồn thật lạ.
Tôi thực sự vui mừng, ngỡ ngàng và thán phục, khi hai mảng Thơ và Văn Xuôi của Huyền đều biểu hiện nét tài hoa. Đều mê ly, quyến rũ. Đều hội tụ ở một cây bút vững vàng và hay, có từ “Lớp năng khiếu văn chương Nhà Búp” thuở nào.
Đọc Huyền, tìm Huyền, đừng tìm ở sự kiện ngổn ngang bề mặt. Đừng tìm ở thông tin xô tấp, bộn bề, ở cảnh, ở việc, ở hiện thực nổi trôi của cõi thế “Ta Bà” với bao nhiêu quăng quật, vỉa hè, xương xẩu …
Dường như, cái tạng văn Bùi Thanh Huyền là thế. Huyền luôn mang hồn mình ra “Làm một thế giới.” Mọi sự việc được nhìn bằng con mắt của riêng Huyền, lắng đọng bằng trái tim Huyền. Để từ đó sinh ra lối tiếp cận riêng. Lối cảm. Lối sẻ chia, tình tự. Lối tái tạo, sáng tạo. Lối của tầng chìm. Tầng độc thoại. Tầng sâu.
Có lẽ, nhờ vào Tâm hồn với Trái tim thật đằm nặng, mênh mang, và ông Trời phú cho cái “Nghiệp Văn chương chữ nghĩa”. Có lẽ, nhờ vào kiến văn. Nhờ vào sự “kinh bang tế thế.” Nhờ vào bước chân và con mắt “Đi nhiều, Gặp nhiều. Thấy nhiều”, để trong mình chứa đầy “Cái Biết”, “Cái Cảm”…Mà làm nên những trang viết khác biệt.
Nét riêng và cũng là điều thành công của Huyền trong văn xuôi là cách viết giản dị, chân thành mà đằm thắm, gợi cảm. Những câu chuyện chỉ là lời kể thủ thỉ, mà làm ta xao động. Văn chương có lẽ chính là ở đây. Chẳng ai sao chép được của ai. Nó đã trở thành phong cách. Riêng Huyền còn có một ưu thế : Huyền là thi sĩ. Câu văn xuôi mà đầy nhịp điệu, ngỡ như Huyền đang viết văn mà vô tình làm rơi xuống một câu thơ. Đây là điều thú vị khi đọc văn xuôi của Huyền. Trang văn như trang thơ văn xuôi. Hãy thử đọc lên thành tiếng đoạn văn sau, sẽ thấy chất thơ trong vần, nhịp. “Mùa Xuân giống như Thiếu phụ vừa qua kỳ sinh nở: rạng rỡ, hân hoan, long lanh, ửng hồng... Nhưng vẫn còn chút lẩy bẩy của con chim non vừa mới ra ràng, chút ngập ngừng của bông hoa đội lên từ tuyết, chút xanh xao của lá vừa bật ra từ chồi biếc”….
Truyện của Bùi Thanh Huyền không cậy nhờ nhiều vào tình tiết. Không bám vào nhiều cảnh huống lạ lẫm, ly kỳ. Mà, ở nơi cuộn xoáy nhất, mộng mơ, mê ly nhất. Lảng bảng, khói sương nhất. Dễ làm người ta dạt trôi, đắm chìm nhất … Vẫn là “Hồn vía thi nhân”. Hồn vía ngôn từ. Hồn vía những con chữ có mắt. Con chữ có thần. Con chữ có cả hồn ai chiếm lĩnh hồn ai … giống như ai đang vương phải ai ở “bùa mê, thuốc lú. ”
Chắc hẳn, người đọc Bùi Thanh Huyền không thể không nhiều lúc dừng lại mà ngẩn ngơ trong xót đau, trong cảm thương, trong bâng khuâng, da diết trước nhân vật “Người mê thơ Tagore,” hay “Cánh sẻ nâu” trong truyện “ Một vầng trăng xanh”, Người Mẹ trong “ Hoá thân”, “ Người đưa thư” ở một làng xa cũ, một thời xa vắng…
Hầu hết các truyện ngắn như những lời tự sự, mà duyên. Hãy đọc lời tự sự của cô gái. “Không là thơ Tagore. Bài thơ anh vừa viết. Anh đưa nó cho tôi, đôi bàn tay nén cảm xúc. Tôi đọc bài thơ, thấy có mình trong đó, trong bộn bề cảm xúc, trong trào dâng hạnh phúc và phấp phỏng lo âu, trong bất ngờ đón nhận và xa lắc chờ mong. Tôi bối rối muốn lấn át những gì đang dậy lên trong lòng, bằng cách cầu viện đến Người yêu thơ Tagore. Bất chợt tôi nhìn thấy mặt hồ thăm thẳm buồn trong mắt người đối diện. Anh ấy có nhận ra rằng tôi đang cố gắng khép cánh cổng vườn mình, để giam chặt mùi hương đang muốn bay theo gió? (“Hai nửa cuốn thơ Tagore”).
Hoặc, đây là những trang phân tích tâm lý nhân vật, trong khả năng đánh thức, khả năng mô tả, khả năng phát hiện và khả năng làm sáng dậy một chiều sâu, nơi góc khuất hồn người: “Chị không viết gì nữa, gục mặt xuống bàn tay, òa khóc. Toàn thân rung lên trong cơn khóc đắng cay, tủi hờn, khổ sở. Chị ngước nhìn mình cầu cứu. Đó là ánh mắt của người đàn bà bất lực, cầu cứu. Ánh mắt của người khổ đau đã không còn nghĩ đến trách móc số phận. Đôi môi run rẩy nhưng không định nói ra lời…”( Hoá thân).
Hoặc, đây nữa, cách quan sát rất thực, mà lối viết có duyên:
… “Mình sinh ra đã thấy lá bàng xanh, hoa phượng hồng trên sân trường rộng. Tuổi thơ mình được tính bằng: “cứ mỗi giờ lại nghỉ 10 phút”. 10 phút ấy, mẹ kịp tranh thủ đặt nồi cơm lên bếp, 10 phút sau lại kịp nhặt mớ rau, 10 phút khác là thoăn thoắt kim đan để kịp xong cái áo khi mùa đông về, 10 phút kịp chải tóc và tết đuôi sam cho mình, 10 phút kịp đặt tay lên trán con xem còn bị nóng không, để còn đắp lá nhọ nồi, giảm sốt. 10 phút kịp cho em bú bữa xế. Và trong các 10 phút đó, tay làm, miệng kể chuyện học sinh. Cậu nào hôm nay lại không thuộc bài, cậu nào vẩy mực lên áo bạn, cô bé nào lại đi học muộn vì phải hái rau đi chợ bán, cậu nào hôm nay viết được đoạn văn sinh động bất ngờ”…( Nghề giáo).
Bùi Thanh Huyền viết nhiều, nhưng “đề tài” với Bùi Thanh Huyền không phải cái đáng nói. Không phải là ý thức trong “biên độ mở.” Mà, đề tài là gì? Đấy chẳng qua là phạm vi cuộc sống được phản ánh trong tác phẩm mà thôi.
Với mỗi tác phẩm, điều hệ trọng nhất lại nằm ở cái cao hơn “đề tài,” cao hơn sự phản ánh. Là khám phá, phát hiện. Là “cái Lõi” mang vóc tầm tư tưởng.
Đọc văn xuôi Bùi Thanh Huyền thật khó nắm cầm ở cái mắt ta thấy, cái tai ta nghe. Thật khó kể lại câu chuyện diễn ra trong diễn biến có đầu có cuối. Bởi, văn xuôi của Thi sĩ Thanh Huyền luôn tuôn chảy từ “Thế giới Hồn mình.” Từ cảm xúc, tâm trạng, và ngẫm suy tự hồn mình.
Vâng. Cách Huyền đi như thế. Và, ai mà kể nổi, mà thuật lại cho tường, cái tinh vi, cái lang bang, cái ẩn hiện, đan cài của bao nhiêu cung bậc trong nỗi niềm “Ái, Ố, Hỉ, Nộ”… Những mừng vui, những yêu thương, khát, muốn, trong tâm khảm con người.
Đọc Bùi Thanh Huyền dễ va, dễ chạm, dễ nhớ đến Stefan Zweig trong “Ngõ nhỏ dưới ánh trăng”, “Hai mươi bốn giờ trong đời người đàn bà”, “ Bức thư của người đàn bà không biết”. Bởi, văn của Stefan Zweig, (Nhà văn gốc Do Thái viết bằng tiếng Đức) cũng chẳng thể dễ nhớ được cái tình tiết trong những câu chuyện ông đang kể là gì. Nhưng, sao mà gợi. Mà quặn thắt. Mà ám ảnh. Mà, không dễ nguôi quên.
Đọc Bùi Thanh Huyền cũng dễ gợi cho ta nhớ về Ai-ma-tốp với “Núi đồi và Thảo nguyên.” Với “Cây phong non trùm khăn đỏ”, Với Konstantin Paustovsky trong “Bình minh mưa”, trong “Bông hồng vàng”. Với Raxun Gamzatop trong “Đaghetxtan của tôi”…Trong cái bâng khuâng, da diết, mơ hồ của “Cảnh và Người”, của giọng điệu, của phong vị văn chương sao mà thi vị, mê ly.
Đọc Bùi Thanh Huyền, ở trang viết nào cũng có thể trích dẫn được khá nhiều những đoạn, những mảng, những câu, mà ở đấy là thành công có được của người cầm bút. Ở thi pháp tự sự. Ở nguồn mở nối tiếp và chảy dài. Ở lối vận động linh hoạt, nhẹ xa, mà vang sâu của giọng điệu văn chương. Ở cái gốc rễ là cách va chạm, diện kiến. Cách độc thoại. Cách vừa đi, vừa khai sáng hồn mình.
Cùng với tập thơ “ Huyền”, tập văn xuôi “ Ngọn Gió Thơm” là những trang viết đã làm nên gương mặt, dáng vẻ riêng quý và hiếm của một “Văn – Thi sĩ” trong nguồn chảy không cùng của niềm yêu thương, mát lành, nồng đượm.
Đấy là Bùi Thanh Huyền trong sự khẳng định đầy kiêu hãnh, yêu, tin : Bùi Thanh Huyền - Nữ Văn Thi sĩ” tốp đầu đàn và sáng giá của đội ngũ “Các Nhà văn Nhóm Búp” yêu quý của chúng ta.
Hải Phòng, 2026
Nhà thơ Kim Chuông
--------
(*) Kim Chuông - Đọc “Huyền” - NXB Hội Nhà văn, 2023