Trên con đường cát bỏng

Thứ năm - 18/06/2026 08:43

(Ảnh: Nguyễn Trọng Bằng)

TRÊN CON ĐƯỜNG CÁT BỎNG

Cái nắng của trưa hè như trăm nghìn chiếc đèn pha cực mạnh quét trên mặt đường cát trắng xóa. Những cơn gió Lào quái ác phả từng đợt xuống con đường nóng bỏng. Gió bốc những luồng cát bạc phếch ném rào rào vào cổ, vào mặt, vào quần áo người đi đường. Gió đẩy cát xuống cánh đồng làm cho lúa bị phủ một màu trắng bệch.

Trên con đường đầy cát bỏng ấy, ai nấy đi lại vất vả vội vàng. Người đi xe đạp hối hả như sợ lốp xe nóng lên nhão ra.

Mấy bác đi cày về trên con đường bước như chạy. Họ giục con trâu đi rất nhanh và men sát vào ven đường để khỏi sục chân xuống cát bỏng. Nhưng ven đường không một thứ cỏ nào chịu nổi với cái nắng gió khắc nghiệt ấy. Mấy cây cỏ gà lưa thưa cằn cỗi, hoe hoe sắp bị cát phủ kín.

Chợt có tiếng kêu thất thanh:

- Bà con ơi, có người bị cảm nắng!

Mấy người đi đường đều xúm lại bên một bác nông dân nằm quay lơ trên con đường nóng bỏng, mồ hôi nhỏ giọt trên cái trán tím ngắt của bác

- Chúng ta đưa bác ấy vào chỗ mát đi. Một anh bộ đội vai đeo ba lô nói:

- Trên con đường này thì làm gì có chỗ mát - Một bác thợ cày lẩm bẩm và đưa mắt nhìn theo con đường dài mấy trăm mét mà không có một bóng râm.

- Ta … tới trạm bơm rồi. Anh bộ đội đặt phịch cái ba lô bám đầy bụi đường xuống đất, xốc bác xã viên lên vài đi nhanh tới chỗ trạm bơm.

Mấy bác xã viên vội vã lại trạm bơm. Anh bộ đội đang làm hô hấp cho bác xã viên. Bác đã bắt đầu tỉnh. Anh bộ đội quay sang hỏi chuyện mấy bác đứng cạnh.

- Thế làng ta không trồng cây hở bác?

- Ối trời - bác xã viên thở dài ngán ngẩm - trồng rồi phá thì trồng làm gì.

- Ai phá?

- Tụi trẻ con ra vẻ về thổi.

- Hừ, tụi trẻ con! Anh bộ đội thở dài.

Bác xã viên bị cảm nắng đã tỉnh. Anh bộ đội xin phép đi vội cho kịp chuyến xe.

Năm sau, anh bộ đội ấy phục viên.

Tối hôm đó anh ngồi chơi với tụi trẻ chúng tôi, trong nhà văn hóa xã. Chúng tôi quây quần bên anh. Anh kể chuyện cho chúng tôi nghe:

- Các em biết không, tiểu đội anh chiến đấu với địch trên một quả đồi trọc. Không một cây nào có thể sống được trên quả đồi ấy bởi pháo đạn của bọn Trung Quốc. Đồi không cây nên các anh ở thế bất lợi. Bốn anh bị hy sinh. Sau khi chiếm được đồi đánh tan đợt phản công của giặc, các anh bảo nhau bằng mọi giá phải trồng và bảo vệ được cây.

Qua bao nhiêu gian nan vất vả, kể cả đổ máu, cây đã được bảo vệ vẹn toàn. Sự xanh tốt của cây đã kéo thêm chim và ong bướm đến.

Trước mắt chúng tôi hiện ra hình ảnh các anh bộ đội xuống suối gánh những ống bương nước leo dốc lên tưới cho cây trồng…

Anh bộ đội kể xong, chúng tôi vẫn ngồi im nghĩ về những cái cây ở nơi biên giới mà các anh đã trồng.

Rồi anh nói tiếp bằng một giọng rủ rỉ:

- Các em nghe đây, cây xanh có tác dụng đối với con người nhiều lắm, nó có thể…

Anh chưa nói hết câu chúng tôi đã nhao nhao:

- Thưa anh cây để che nắng ạ!

- Cây để làm nhà ạ!

Anh bộ đội gật đầu:

- Cây làm cho nơi ta sống tốt thêm, đẹp thêm. Cây làm cho nắng hè bớt nóng, gió bấc bớt rét. Cây lọc cho không khí trong sạch, giúp chúng ta có môi trường tinh khiết để thở. Cây che máy bay địch. Cây góp phần làm sức chúng ta khỏe thêm, tuổi thọ các cụ già dài thêm.

Chúng tôi nhìn nhau, hiểu rằng cây thật có ích.

- Thế tại sao các em lại không góp phần trồng cây? Anh bộ đội hỏi.

Chúng tôi không trả lời được, bối rối nhìn nhau.

Sau một hồi bàn bạc, anh bộ đội phác ra một kế hoạch để cùng trồng cây.

Mấy hôm sau, mới tờ mờ sáng chúng tôi đã tay mai, tay cuốc rủ nhau đi trồng cây. Những cây bạch đàn, xà cừ nhỏ từ vườn ươm của các cụ rùng rùng theo chúng tôi ra con đường cái. Chúng tôi đào hố, trồng cây.

Dưới lớp cát xốp nhẹ là một lớp đất thịt rắn câng. Mai cuốc chạm vào đất cứ bật trở lại. Tay ai cũng phồng rộp lên, đau rát, đỏ mọng. Mồ hôi ướt đầm cả áo. Tiếng đùa cợt mỗi lúc một giảm đi. Thay vào đó là những tiếng thở như bễ lò rèn.

Thế rồi hố đã đào xong. chúng tôi cẩn thận đặt cây vào hố. những chiếc ô doa phun nước, làm cho lớp đất khô cứ dần dần nén chặt lại giữ cho cây đứng vững.

Sáng sáng, chúng tôi thay phiên nhau tưới nước cho cây nên không một cây nào bị chết.

Từ đó đến nay đã ba năm. Hàng cây do lũ trẻ chúng tôi trồng đã lớn, tán lá đan vào nhau. Đi dưới vòm cây rậm rạp đó, tưởng như đi dưới một giao thông hào xanh.

Trên vòm cây tiếng chim ríu ran hót. Gió hây hây thổi làm tung trang sách của chúng tôi khi ngồi bên gốc cây, lắng nghe điệu nhạc vui của bầy chim nhảy nhót.

Thị xã Thái Bình, 7/1983

Phạm Tuấn Phương

Thị xã Thái Bình

Các bài viết liên quan:

• Bé Tuấn dạy gà gáy
• Tình bạn
• Quả bóng cao su
• Tôi đã hiểu ra
• Mẹ con chị gà
• Con lợn đất
• Lá vàng

Những tác phẩm cũ hơn:

• Vết đen
• Người chị
• Kết quả là sự chan hòa
• Đến bao giờ
• Những quả mận
• Câu chuyện buổi bình minh
• Ánh trăng

Những tác phẩm mới hơn:

• Túi quả sấu
• Phượng vàng
• Đi qua những ngày thi
• Ta muốn về...
• Biết ơn là cội rễ - dấu vết của văn minh
• Chiếc nhẫn
• Gà và vịt